Anadil Bilim Ocağı Təqdim Edir

Şe'r Deyilən Zərurət

2009-02-01T22:55:00.000-08:00

Böyük Müdrik Şəxsiyyətlər Şe'r Haqqında Nə Düşünürlər?

Varlıq ancaq gözəllikdir, onun isə tək mükəmməl ifadəsi şe'rdədir. (Stefan Malarm)

Şe'r arzuların gizli sirridir. (Viktor Huqo)

Yaz geri dönüb, torpaq bir şe'r bacaran uşağa bənzəyir (Rayner Mariya Rilke)

İnsan ya dəlidir, yaxud da şe'r yazır. (Horas)

Həqiqi şe'r odur ki, dərk olunmadan öncə söz anlatmağa başlaya. (T.S. Eliyot)

Həyatın həqiqətinə şe'r tarixdən daha yaxındır. (Əflatun)

Rəssamlıq susan şe'rdir, şe'r isə dilə gəlmiş rəssamlıq əsəridir. (Ralf Valdo Emerson)

Sevgi olan yerdə hamı şair olar. (Əflatun)

Şair və qəhrəman eyn kökdəndir, şairin təsvir etdiyini qəhrəman həyata keçirir. (Alfons dü Lamartin)

Şairin işi bu varlığı tanıtdırmaqdır. (Mark van Doren)

Şairin cəsarəti ondadır ki, cünun qapısını yarı açıq saxlar. (Kristofer Morli)

Şe'r elə bir dildir ki, şair onun vasitəsi ilə öz heyrətini kəşf edər. (Kristofer Fray)

Şe'r ən azı bir gözəllikdir, ən çoxu isə bir vəhy. (Robert Fitscerald)

Şe'r o ünsürdür ki, tərcümədə itər. (Robert Frost)

Şe'r həqiqətin bütününü dilə gətirmək istəyir, fəlsəfə isə təkcə bir hissəsini. (Henri Deyvid Toro)

Şe'r həyatı yaxalamağın bir yoludur. (Robert Frost)

Şe'r duğu ilə başlar, düşüncə ilə bitər. (Robert Frost)

Şe'r təbiətin hiyeroqlif dilinin rəmzini kəşf etməkdir. (Deyvid Heyr)

Şe'r kölgəni rəqsə çağıran bir səsdir. (Karl Sandburq)

Şe'r yazmaq ona bənzər ki, dərəyə bir gül atasan və onun cingiltisini gözləyəsən. (Don Markis)

Şe'r hansısa partiyanın məramnaməsi deyil. (Alen Ginzberq)

Şe'r, yazanlarınkı deyil, ehtiyacı olanlarınkıdır. (Tanımadığımız bir mütəfəkkir)

Şe'rdə nə isə bir bərbəriyyət, genişlik və çılğınlıq olmalıdır. (Denis Didero)

Şe'rin özəyi istək və yanğıdır. (Uilyam Həzlit)

Qadının yanağını gülə bənzədən birinci şəxs, yəqin ki, bir şairmiş, ikincisi isə, yəqin ki, bir abdalmış. (Salvador Dali)

Qüdrət bizi məğrur edəndə, şe'r məhdudiyyətlərimizi xatırladar, qüdrət bizim düşüncə dünyamızı daraldanda, şe'r həyatın genişliyini xatırladar, qüdrət bizi kifsədəndə şe'r bizi durultmağa çalışar. (John F. Kennedy)

Şe'r odur ki, insana kəskin həqiqəti söyləsin, yoxsa oxumağına dəyməz. (Volter)

Necə ki, hər bir yeni elmi kəşf təbiətdə gizli şəkildə mövcud olan və təbiətin sırasına uyğun gələn bir şeyi təmsil edər, hər yeni şe'r də kəlmələrin sırasında gizli şəkildə mövcud olan bir həqiqətin təmsilçisidir. (Nortrop Fray)

Hər sağlam insan iki gün yeməksiz yaşaya bilər, ancaq şe'rsiz xeyir. (Şarl Bodeler)

Homer “Müharətlə yalan danışmağı” və yalan danışmağı bir incəsənətə çevirməyi bütün şairlərə öyrəti. (Aristotle)

Hər kəsin içərisində cavan ölmüş bir şair var. (Stefan Kanfer)

Nəsr cismin və zehnin qalibinə düşər, ancaq şe'rin öz höviyyəti var. (Virginia Wolff)

Virginia Wolff

Həqqi- salam

2009-02-01T10:54:00.000-08:00

Həqqi- salam

Neçə vaxtdır görüşmürük,
Həqqi- salam necə olub?
Axşam olub, qaş qaralıb,
Salam səsi kəsilib,
Aman tanrım, günlər keçib,
Mənim könlüm tamarzıdır hələ də.
Həqqi- salam necə olub,
Ünsiyyətə nə gəlib?

Yadındamı, o bəxtiyar çağlarda,
Səhərlərin qoynunda,
Uzaq yoldan yetişərək,
Nə səmimi görüşərdik ikimiz?

Unutmaram son görüşün rəmzini,
Söz demədən vidalaşdın mənimlə,
Dindirdimsə, heç bir cavab almadım,
Yadındamı, əlim əldən üzüldü?
Yadındamı, əbədiyyət qədər sürən dəqiqənin sonunda,
Əlim boşa çıxanda,
Necə yorğun gözlərim, Heyrətlərdə məhv oldu?
Yadındamı, necə qolum- qanadım,
Sınıb düşdü yanıma?

Neçə vaxtdır görüşmürük,
Həqqi- salam necə olub?
Həqqi- salam ocaqdır,
Boranlarda, şaxtada,
Həqqı- salam savab işin rəmzidir,
Bu günahkar dünyada,
Həqqi- salam günəşdir,
Bu sonsuz zülmətlərdə,
Həqqi- salam səs- sorağın rəmzidir,
Həqqi- salam yəqindir, şübhələrin içində,
Gumanlar dünyasında.

Solğun əgər baxır yorğun gözlərim,
əfv et məni, xatirliyəm əzizim.
Hay- küy dolu bu yaramaz dünyada,
Sevinclər məhv olub, sədaqətlər tükənib,
Əllər olub günahkar,
Dillər olub günahkar,
Bu zamansız qürbətdə,
Sədaqətin adı yox,
Salamların dadı yox,
Təbəssümlər mayasız,
Yaşamaq bir aldanış.

Neçə vaxtdır görüşmürük,
Həqqi- salam necə olub?
Mənimsə şair könlüm,
Aman bilmir, zaman bilmir, toxtamır.
Bir səmimi salamın ətəşində çabalır.
Mən salamlar sahəsindən,
Həzin- həzin ötürəm,
Nə soyuqdur bu yerlər,
Dörd- bir yandan ucalan,
Səlabətli bu daşlar,
Necə qərib baxırlar,
Mən bü qürbət sahədə,
Sənə salam verirəm,
Səlabətli bir salam,
Sən qocasan, salamın,
Həqiqətlə doludur,
Qoy bu dərdli zamanda,
Birləşsin salamımız,
Salam- salam deyən səslər,
Ziyafətə qatılsın,
Ey salamlar törəni,
Sübhə kimi dəvam et,
Könlümün üsyanını,
Salam içincə ram et.

Ey Başı Yığvalı, Şöhrətli Qoca

2009-01-31T07:30:00.000-08:00

Ey Başı Yığvalı, Şöhrətli Qoca!
(Son günlərdə rəhmətə getmiş atamın xatirəsinə)

İbrahim Rəfrəf

Yorğun görünürsən,
Çox solğundur gözlərin,
Uzaqlara zillənibdir baxışın,
Tələsirsən, olmaya,
Yola çıxmaq fikrindəsən, atacan?

Yorgun görünürsən,
Çox solubdur gözlərin,
Bu səfərdən vaz keç, nolar?
Vaxt var hələ, tələsmə,
Qış fəslidir, yollar qardır, borandır,
Heç demirsən, ailə var, qızların var, oğul var,
Nədir axır tələsməyin səbəbi?

Çağırıblar, bilirəm,
Gedirsənsə, yola düş,
Yolun sənin açıq olsun,
Tanrı sənə səfər boyu yar olsun,
Ey başı yığvalı, şöhrətli qoca.

Yolun sənin açıq olsun,
Ancaq bil ki, ürəyimiz doludur,
Birdəfəlik getmə gilən amandır,
Həmişəlik atma bizi atacan.

Çağırıblar, bilirəm,
“Atam gəlir” deyən səslər gözləyir yollarını,
Gəl bir daha bu zülmətin içində,
Qol- boyun ol mənimlə,
Qoy bir daha öpüm qoca əlindən,
Gedirsənsə, yola düş,
Keç bu Qur’an altından,
Yolun sənin açıq olsun, atacan,
Yolun sənin açıq olsun,
Ey başı yığvalı, şöhrətli qoca.

Yanar Düzlər

2009-01-07T06:19:00.000-08:00

Yanar Düzlər
Könlümlə dirəşir,
Sonsuzluqdan başlanan bir amansız çovğun,
Işıq saçır gözlərimə,
Alışqan dağlar, yanar düzlər.

Keçərmişlər bu dağlardan, bu düzlərdən,
Sevincək qızlar, şən çağlarda,
İyidlər boranlarda.
Yağarmışlar amansız yağışlar son baharda,
Ağlarmışlar coşqun bulaqlar, daş ürəkdən.

Səndə bu odlar sevinc doğurur,
Mənimsə ürəyimdə sökülür ürkülər, qorxular,
Yurd yanğınından, obasızlıqdan.

İtkin oymaqlar tövşüyür, dartınır,
Yollar qorxunc, könlüm çaşqın.
Yanar yurd nədir gözəlim, heç anırsan?

Dodaqlarım arayır mehriban yanaqlarını,
Saçların doğrudur, sevgi doğrudur.
Bax, dağın döşü yaman közərir!
Ildırımlar daşlanır, çiçəklər sovrulur,
Mələk ürkür, ulduz köçür.

Gəl, səs-səsə verib, çağıraq,
Daşqın suları, dəlisov yağışları.
Tehran, İyul 1993

Təbrizlə Görüş
Gəzmişdim səndən uzaqlarda,
Gənc çağlarımın tarla-tarla düzlərində, nə səfil!
İndi isə, başımda min bir-iki fırtına,
Alışır ürəkdə,
Yeni bir görüşdən çağlayan duyğu dalğaları.
Duydum ki, istək də, sevgi də, qayğı da,
Görüşündəki günəş-günəş sözlərin,
Sinəndəki salxım-salxım sevincindir.

Bir baxışla başa saldın çaşqın başımı,
Keçmişlər nə isə, fırtınalar nə isə,
Yaşatmışsan qoynunda,
O qocaman yurdumu,
Andım ki, doğrusan.
Təbriz, Avqust 1993 (Şəmsi- Mərizxanası, gecə yarısı)

Savalan
Boylanarkən sonsuzluğuna, dumanlı qatların,
Nə zəhmlidir, duruşun sənin,
Qurşaqlarında, yurdumuzun!

Sazaq burularkən çiyinlərindən, tutqun baxırsan,
Ürəyimə döyüntülər hündürdən salan zaman.

Durum, sevgilimlə gəlim qoynuna,
Yaylağında yayılsın sazımın səsi,
Parlasın şənlik ulduzları, qızlarının ay qabağında,
Dalğalansın sevgimiz, ocaq yanarkən,
Ayaq çalıb, qol açanda cananım, can alan zaman.

Dərinliyində gəzər əskidən əsir düşən çənlər,
Dərdimi söndürməz qoynundakı min duman,
Qartal qanadlanır yolaqlarından,
Nə dirəşirsən güneylərdə?
Yaddaşından baş qaldırır qan qadası,
Qorxunc çuxurlardan buludlara dalan zaman.

Yaramazdı, gətirdiyim o bir qucaq od şələsi,
Sıldırımlar çığrışır,
Çevik çapar at qoşdurur köksündə,
Zirvələrdən enib, İskəndər gəlir,
Qaraltıdan canlanır Qızılbaşlar,
Qoynunda qovuşur, xəyalımdakı itkin ordular,
Duyğularda pıçıldaşır əski səs dalğaları,
Nə zəhmlidir duruşun sənin,
Qurşaqlarında, yurdumuzun!

Sarılmışdım ətəyinə o çiskinli axşamda,
Yağış çiləyirdi gündoğandan günbatana,
Buz körpüdən qaynar dənizə kimi.
Sən də yaşarmışdın,
Qoynunda gürşad düşürdü, sinən tozanlıq idi,
Aşırımlarda alaçarpov yağırdı,
Söz deşirdi ürəyimi,
Səsim çatmadı, dilim yaramadı.
Tehran, Noyabr 1993

Ulduz Yolu
Uzanaraq məşriqin günəşli qılıncı gözlərimə,
Dağların sazağı sökülür birdən,
Xəyalım enir yaşıl düzlərə.
Sazaqdan bir titrək mahnı ayrılır,
Qoşulur xəyalımdakı düşüncələrə,
Qalxıram o dumanlı qatlara.

Əsrin o körpə çağlarından,
Bir ulduz daşlanır qaranlığıma,
Diksinir könlümdəki yorğun mələklər,
Xəyalım qoşulur axan ulduza,
Çırpınır ürəkdə dözümsüzlüyüm,
Boylanıram o varılmaz, çənli-toranlı qatlara.

Kainatdan köçür tələsik,
Saçaq-saçaq ışıq dalğaları, ipək taqələr.
Bir baxışla qıydığın, ömür boyu duyduğum,
Sevginin o sərt sancıları,
Sökülür bir çaxım ıldırım kimi,
Nur çiləyir yatmışlara, ayıqlara,
Bax, nə çırpınır qayalıqlara!

Bahar sevinci sarıldıqda könlümün budaqlarına,
Sıxıram sinəmə bir salxım ulduz,
Bir əlimdə günəşli qılınc,
Ürəyimdən dillənir titrək mahnı telləri.
Sıxlaşan buludlara yol çəkir gözüm,
Dirəşib yol açıram uzaqlardakı tufanlı qatlara.
Tehran, Mart 1994

Qızılözən
Yaşarmış, övhamlı meşələrdə,
Açılır dumanlı səhər,
Sürünüb gəlir uzaqlardan,
Zinə sular, körpə düşüncələr.

Səni ağlarmışlar səhər-axşam,
Soyuq bulaqlar, daş ürəkdən,
Uzaq yurdlara çatacaqsan, bilirəm.

O tay-bu tay qızlarının saçlarında,
Ağ gül, qırmızı gül, bir də sarı gül,
Dodaqlarda güləcəksən, bilirəm.

Ötüb-gəldin qaranlıqları,
Könül verdiyim Qızılözən.
Axşamlı meşələrdən,
Çiskinli-dumanlı döngələrdən,
Gözlərində sözün var.

Yaranmışdın damar-damar ıldırımdan.
Daşınarkən yazdan yaza,
Qonar oldun qızıl güllərin al yanağına.

Sürünərkən aranlarda,
İzlərin daşa döndü,
Özlüyündən dönmədin.

Gecə keçib, ay dolanıb, el yatıb,
Yurdumuzun damarından axır,
Coşqun sular, gür düşüncələr.
Açılacaq tezlikcə bir günəşli səhər,
Yurdumuzdan köçəcəksən, bilirəm.

O tay-bu tay oymaqların oyanır,
Sahillərində qızların sevinci gülür,
Gür sellərin baş alıb, günəşdən gəlir,
Sonsuzluğa süzəcəksən, bilirəm.

Yada sal keçmiş, dumanlı illəri,
O çağlardan gətirdiyin qucaq-qucaq gümüş idi,
Buludların illər boyu ağladığı neysanlar.

Ətəyində gətiribsən xatirələr, döngələrdən, buruqlardan,
Günəşli düzlərdən, kölgəli yurdlardan,
Aranlara varacaqsan, bilirəm.

Dalğalarında baş alıb gedir duyğu-düşüncələrim,
Dirəşib yol açırsan genişliklərə,
Oymaqları yarıb, yügürürsən,
Kükrəyib çırpınırsan qayalıqlara.

Dartınıb-çığıranda dözümsüzlüyüm,
Biçilib-doğrananda kövrək duyğularım,
Söz boğanda tutqun boğazımı,
Gür sellərin sahillərə daşar olsun.

Fırtınalardan keçdin,
Tarix sənə yol verir,
Günəş çimir genişliyində,
Min gəmi açıbdır dumana yelkənini,
Sonsuz dənizlərdə,
Yazlı yurd xatirələrin yaşar olsun.
Tehran, Aprel 1994

Qaranlıq Yol
Qaranlıqdan yol verdilər,
Yalqız, bu çöldən köçməyimə,
Oyuqlardan keçməyimə.

Qayalardan bir səs gəlir, dizlərim susur:
"Səni yola çağırmışlar!".

Baxıram ayın gözlərindəki soyuq düşüncələrə,
Qulağıma şırıltı gəlir,
Bulaqlar ürək dayağıdır.
İzlərimi tapmayacaqlar,
Sözlərimdən qara tikanlar bitəcək,
Dizlərimi tapmayacaqlar.

Çağırıram, səsim yaramır,
Qayalar səsləşir:
"Səni yola çağırmışlar...!".
Tehran, May 1994

Uyqu
Neçə mənzil aşıb, sərxoş gəlmişəm,
Nə bilim, çatıram hansı yurda mən.
Gərək ki, ötdüyüm qaranlıqlarda,
İtirdim bir çox dostu, canyananı.
Kimisi dindirirdi məni uyğu tək,
Kimisi mənə badə sunurdu.

Belindən köhlənimin gahdan aşırdım,
Dedilər, irəlidə hələ körpülər var,
Qulağım sevindi axar sulara, şırıltılara,
Bulağın sözündə sədaqət vardı.

Dirçəlmişdi yenidən sönük bir sevda,
Şəmatət kimi, kəskin sorğu tək,
Zəmanın didərək pərdələrini.

Bu axşam günəş ərkən batmışdı?
Yoxsa mən aranları haçan keçmişəm?
Haradır? Çatıram hansı yurda mən?
Köhlənim, yəhərim, yüyənim hanı?
Tehran, May 1995

Vüsal

2009-01-07T06:17:00.000-08:00

Vüsal
Dolanmışam ay işığında,
Dönüm- döngələri, dalğın küçələri,
Sevə- sevə xumar gözlərini,
Vüsal çətin, könlüm naçar.

Aydın sular, şən duyğular,
Pərdə düşdü çılpaqlığına, sevgimizin,
Qorumaq üçün ötən səadətimizi.

Yağı kimi bel- budağını, dil- dodağını,
Talamağa gəlmişdim,
Fikrim azğın, hissim şıltaq.

Gür bulaqlar çən- dumanın sinəsindən,
Qaynamağa başladı,
Pəncərədən sızıb- gələn körpə nurlar,
Səadətə çevrildi,
Göz aydınlıq gətirdi.

Nə duyğular baş qaldırdı sinəmdən,
Budaqlarda cəvan salxımlar kimi,
Çağırırdım ipəklərin yoluna,
Işıq tarlasına,
Üzün yola, könlün himbir.

Qarşımızda başlanırdı,
Yaşıl, yağmurlu aran,
Bulaqların bahar dolu sevinci,
Sevgimizin amansız dalğaları.
Tehran, mart 1995

Ildırım
Güney buludlardan daşlanıb,
Nə çapırsan, yağı kimi,
Sinəsində tutqun göylərin?

Az qalır, qırılıb tökülsün,
Könlümün kövrək budaqlarından,
Salxımları, köhnə duyğu-düşüncələrin.

Aranlara şıdırğı yağan damcılar ışıqlansın deyə,
Bir daha kükrədin, bir daha şaxıdın,
Şəmatət kimi!

Sevginin sancıları tək,
Amansız söküldün.

Quduz sellər atlanacaq,
Alışıb-yanacaq çürük inamlarımız,
Qızğın ocağında sənin.

Bulaq kimi dalmışam,
Gecənin qoynunda, aydın duyğu-düşüncələrə.
Sübhə kimi göydə yanar çırağım ol,
Arxam, gücüm, dayağım ol.
Tehran, May 1995

Ozan Səsi
Ulduz kimi qaranlıqda parladın,
Dünyamıza salxım-salxım şən ulduzlar səpildi.
Yahalmadım, yanılmadım,
Sən doğruydun, boğazldakı qəhər kimi.

Sahil boyu sayrışırdı çıraqlar,
Gözlərimiz mutluluq yaşayırdı,
Vüqarlı bir ozan səsi kainata ucaldı,
Vaxt oldu ki, göz yaşlarım,
Ulduz kimi yuvarlandı.

“Qoy yaşasın bu ışıqlar” – söyləyərək gördüm ki,
Ürkək səslər dilə gəldi,
İçərimdən bir cəmaət ulduzları hayladı,
Mən bir çılğın haray oldum,
Kainata yayıldım.
Tehran, Oktyabr 1995

Şanlı Dilim
Bizdə ziyafət qurulub, bax, ucalır mahnı səsi,
Xoş görünür dövranımız, qoy yaşasın şanlı dilim.
Qünçədodaq, incəyanaq qız-gəlinin,
Xoş sözünün zinətisən,
Rəğbətisən könüllərin.
Sən günəşin yollarının sakit axan çaylarısan,
Yaylağı, oylağı, dağı durnalı-tərlanlı dilim.

Canıma bir od daraşıb, varlığıma düşdü talan,
Onda ki, bənd oldu könül,
Eşqə düşən bir mən özüm yox,
Bütün aləm sənə birdən-birə heyran qaldı.

Başı sevdalı, gəzir sahili minlər şair,
Dəli ceyran sorağı ilə,
Beli nazik, gözü çılğın, ucaboy,
Eşvəli canan sorağı ilə.

Sarılıb könlümə bir duyğu ki, yoxdur adı,
Ancaq baxıram,
Hərə bir hekməti,
Ya odlu bir eşqin nağılın nəzmə çəkir,
Açılır qarşıda qat-qat,
Nə geniş pəncərələr, günəşin sahilinə.

Nə şəmatətlərə qaldım, nə yarıldım,
Necə doğrandı bu çılğın könlüm.
Bu dəb ancaq nə gözəldir ki,
Aşıq yanmasa, qovrulmasa,
Çatmaz ışığın çeşməsinə,
Sinəsindən yarılıb, oxlara tüş gəlməsə,
Sevdasına varmaz.

Danışarkən uca dillən, qayalardan uca,
Dağdan uca, ulduzdan uca,
Hamı bilsin, nə gözəlsən,
"Eşq ocağında yanıb-qovrulan insan"-lı dilim,
"Sinə çığrışla dolu, gözləri tufanlı" dilim.
Tehran, Aprel 1996

Ürəkkeçmə
Özlüyümdən üzülmüşdüm,
Kainat qırılıb-tökülən zaman,
Qalmışdım qanlı budaqlarda,
Damarlarım kəsik-kəsik.
Tehran, Oktyabr 1996

Pay Bölüşmə
Budaqlardan başlanmışdı yazlarım,
Gəl paylaşaq bu həyatın varlığını:
Budaq mənim, çiçəklənən yazlar sənin.

Gözlərindən ilham aldı diləklərim,
Təmənnalar baş qaldırdı könlümdən,
Taleimiz, sankı, uğurlu çıxdı,
Üfüqlərdə barışdı ulduzumuz,
Gəl paylaşaq bu talei: üfüq mənim, dilək mənim,
Barışlı ulduzlar sənin.

Mən bir qəzəl, mən bir haray,
Könüllərdə səs salmağa bir həqiqət,
Qəzəl mənim, qəzəllərdə dilə gələn sevda mənim,
Sahil boyunca səsləşən sevdalı avazlar sənin.
Tehran, Sentyabr 1996

Yuxusuzluq
Yatağımda çabaladım,
Hey qıvrıldım, hey açıldım,
Gah qoşuldum rö’yaların kərvanına,
Şəhər-şəhər üfüqlərdə gəzindim,
Zaman keçdi, ulduz söndü,
Uyumadı gözlərim,
Sinəm üstdən baş qaldıran təmənnalar qoymadı.

Qaranlıqda yavaş-yavaş,
Mürgüləyən bir qalaya dönürdüm,
Pəncərəmdə gah bir ulduz, gah bir ocaq, közərirdi-sönürdü,
Uyqularım zinə sular kimi axıb gəlirdi,
Rö’yalarım göllənirdi,
Uyğularda2 bəslədiyim o sevdalar, silkələnib, töküldü,
Rö’yalarım baş tutmadı,
Ildırımlar, gurultular,
Üfüqlərdən baş qaldıran o qövğalar qoymadı.

Qalam düşdü düşmənlərə,
Ucalıqdan divarlarım ağnadı,
Rö’yaların mürgüləyən quzuları-qoyunları,
Boz çöllərə dağıldı,
Başım üstdən qaraltılar sovuşdu,
Zaman keçdi, ulduz söndü,
Uyumadı gözlərim,
İçərimdən cığırışan müəmmalar qoymadı.
Tehran, Yanvar 1977

Xatirə

2009-01-07T06:16:00.000-08:00

Xatirə
Yadındamı, yanğınlara çatmışdıq?
Sən söylədin: “Nə gözəldir bu həyat!”?
Sondunda da qarşımızdan aydın sular keçirdi,
Biz dayanıb, qısa bir an yaşadıq?

Yadındamı, üfüqlərdə tərlanları hayladıq?
Sonunda da eşqimizi kainata payladıq?
Mən çağırdım, ormanlardan ağ sonalar səsləndi?

Yadındamı, ormanların içində,
Unudulmuş şəhərləri bulmuşduq?
Aslan ilə qaflan gəlib, önümüzdə diz çökdü?
Yadındamı, ellər gəlib eşqimizi qutladı?

Söyləmişdim, gözlərinin görüşünə dönəcəyəm,
Yadındamı, əllərin-əllərimdə yağmurları atladıq?
Sevgi dolu axşamları haqladıq?
Şərab ilə mahnılara qovuşduq?

Yadındamı, dərdlər məni sarsıdarkən,
Gözlərindən ilham alıb toxtadım?
Yadındamı, nə mutluyduq səfərimizin sonunda?

Anladım ki, mən bir çılğın inadmışam,
Sənsə aydın həqiqət.
Tehran, Noyabr 1997

Törəniş
Bulud kimi dənizlərdən törədim,
Sinəm dəli yağmurlarla doluydu,
Üz tutmuşdum qarşı yatan dağlara,
Gürşad olub yamaclara yağmağa,
Rüzgar məni boz çöllərə azdırdı,
Gözdən itdi dağım-dayağım mənim,
Üfüqlərdə yayıldıqca seyrəldim,
Sonsuz yaşıl düzlərdə,
Gözdən itdim, izim-tozum qalmadı.
Tehran, Dekabr 1997

Ömür-gün
Sal qayalar durar ikən axıb zəmanə keçdi,
Gecələrdə uyumadım, gündüzlərə sığmadım.

Aydın sular görününcə ilhamlarım başlanırdı,
Dərələrdə səfil gəzən kölgələr,
İçərimdən dilə gələn qəzəllər,
Qovuşaraq mahnılara dönürdü.

Baş-başa qalmışdım ilhamlarımla,
Başımdan aşıb qayğılarım daşırdı,
Sevdalarda isinmədim, baxışlarda məhv oldum.

Gah bir həsrət sarsıdırdı könlümü,
Gah bir sevinc ürəyimə qonurdu,
Atdımlarım yaramadı, yağmurlara gecikdim.

Gah bir şıltaq hevəs, gah,
Bir qutsuz qarğış idim,
Mən bir kəskin söz olmuşdum,
Haraylarda səslənməyə,
Alqışlarda ucalmadım, dövranlarda qocaldım.

Haydı dostlar, pay bölüşmə zəmanıdır,
Mutluluqlar sizin olsun,
Göz yaşları mənə yetər.
Tehran, Dekabr 1997

Pay
Yaranmışdım böyük eşqlər üçün,
Mənə böyük nifrətləri verdilər.

Sanmışdım ki, ürəyində şairin,
Ya bir qətrə sevgi ya
Dəryalarca kədər gərək,
Zəmanələr ötər ikən sınaqlara tuş gəldim,
Bir qətrəni çox gördülər,
Qismət mənə dərya düşdü.
Tehran, Dekabr 1997

İstiqbal
Körpə ikən aydın sular sənin beşiyin oldu,
Axar ikən göy dərələr, ormanları yaşadın,
Bəslədilər, boya çatdın, nisgilləri unutdun,
Dumanların ötəsində bir səltənət yaratdın.

Günəş soyundan olan bir ağ atı gətirdilər önünə,
Unutduğun şəhərlərə üz tutdun,
Öz kökünü aradın,
Küçələri insan dolu şəhərlərə ulaşdın.

Bütün insan qəbiləsi yolunu gözləyirdi,
Döhüllərin səsi sənin gəlişini hayladı,
Hər yer sənə mutlu baxan gözlər ilən doluydu,
Sevincdən hay qoparan səslər səni çağırırdı,
Üfüqlərdən çiçəklər sovrulurdu.

Hər yer sənə badə sunan əllər ilən,
Hər yer səni qucmaq üçün
Uzadılmış qollar ilən doluydu.
Sağa-sola yan aldılar, yol verdilər,
"Keçid verin, – söylədilər – uğurludur gülüşləri,
Uğurludur baxışları,
Uğurludur ağ atının yerişləri.".

Hər yer səni öpüşlərlə qarşılayan
Dodaqlarla doluydu.
"Keçid verin, – söylədilər – uzaq yolun yolçusudur.".
Gəlişini bayram tutan dohüllərdən hay qopdu,
Rəqs edərək alabəzək qızlar önündən keçdi,
"Açıq olsun yolun," – deyə su səpdilər,
Sonsuzluğa qovuşmağa yol verdilər.
"Haydı iyid, – söylədilər – tanrı səni,
Yaman gözdən qorusun,
Sən ellərin tarixində sönməz bir ışıq oldun,
Günəş sənə bu tükənməz yollar boyu yoldaş olsun,
Haydı iyid, – söylədilər – tanrı səni,
Yaman gözdən qorusun.".
Tehran, Avqust 1998

Yaşadıram
Çox olur ki, üzülürəm, əl açıram hər yetənə,
Yabançıdan yollarımın unudulmuş izlərini soruşuram,
Baxıram ki, nə yabançı, nə yol, nə iz,
Nə bu varlıq, nə mən, nə biz,
Hansı isə doğru deyil,
Sən deyirsən: "inanmıram,
Bütün bunlar mö'cüzədir",
Mən özümdə o sən deyən mö'cüzəni yaşadıram.
Tehran, Avqust 1998

Ulduzlara Dönüş
Ötərikən budaqlardan,
Yağmurları atladıq,
Daha sonra önümüzdə mavi dəniz açıldı,
Yelkənlərə çırpınaraq üfüqlərə qovuşduq,
Günəş məni ibadətə çağırdı,
Kainatın böşluğunda mən haraya çevrildim,
Sən soruşdun: "Biz haraya çatmışıq?",
Söylədim ki, bu sahələr mənim üçün yad olsa da,
Mən bu cəvan ulduzlarda məhv olmağa gəlmişəm.
Tehran, Noyabr 1998

Nə Üçün?
Buludlar toplaşıb, yağmur çilədi,
Bu ulu dağların qoynunda yatan,
Bulaqlar qaynaşıb, aydınlıq oldu,
Bu çaşqın zamanda söylə, ey günəş,
Söylə nə üçün gülümsəmədin?

Sən susan o mə’sum dəqiqələrdə,
Addımlar sarsıldı,
Səslər səngidi,
İnsanlar toplusu çıxdı yol üstə,
Üfüqdən, dedilər, başlanır izi,
Səni görməyə halay qurdular,
Başabaş yol üste çiçək düzdülər,
Çəkdilər minlərcə dəfə adını,
Talesiz həyatın keçdi dövranı,
Günəş, nə üçün gülümsəmədin?
Tehran, May 2003

Sevinc

2009-01-07T06:13:00.000-08:00

Sevinc
İnanıram səadətin adına,
Qərib bir səs zülmətlərdən dillənir,
And içərək kimsə çəkir adımı,
Mənim yorğun dizlərimə hey gəlir,
Yolum üstdən sıldırımlar çəkilir,
Qayaların sinəsindən şırıltılar başlanır,
Uzun sürən zülmət mənə yol verir,
İşıqlara doğru yola çıxıram,
İnanıram səadətin adına.

Dan ışığı sökülərkən,
Sevgilimin əllərindən tutaraq,
Söyüdlərin sahəsini ötürük,
Yaşıllıqlar sürüşərək birbəbir,
Arxamıza çəkilir.

Qarşımızda çiçəklərin səltənəti başlanır,
Ötən quşlar ayət olur bizlərə,
Körpülərin hissi bizi çulğayır,
Parıltılar başlananda çatırıq,
İnsan dolu səadətli çağlara.

Nə yaxşı ki, diləklərin yeddi boya bayrağı,
Mürgüləyən zəmanəni doldurdu,
Kərvanların cingiltisi kainati bürüdü,
Mənim yəqin ulduzlarım parladı,
Yeni dövran muştuluqlar gətirdi.

"Gözüm aydın" deyən qızlar gülümsəyir yol üstə,
Çox gözəlmiş bizim adət, bizim dəb,
Aman bilmir, zaman bilmir sevincim,
İki sünbül bir əlimdə saxlayıb,
Bərəkətin bayrağını çəkirəm,
Günəş bizə səs verəcək yenə mutlu çağlarda.

Qoy şairin duyğuları təravətli səhər tək,
Meşələrdə sürünsün,
Gündüzlərin yeddi boya cizgisi,
Üfüqlərdə görünsün.

Çağırıram gələcəyin rəmzini:
Axar suya dayanmasın elimiz,
Hər bir sözə inanmasın elimiz.
Tehran, Aprel 2003

Mahnı
Bir zamanlar şe`rlərin gülşənində,
Yarpaqların yaddaşında yaşamağa alışmışdım.
Qollarımda cəsarətin damarları gərilməkdə,
İçərimdən kainati çılğın səslər çağırmaqda.

Qəzavətlər həqarəti paylaşmağa çağırarkən,
Tərəddüdlər içərimdə izdihama çevrilirdi,
Şe`rlərim səngimişdi, ayətlərim tükənmişdi,
Mən şəfaət diləyirdim.

Üfüqlərdən qılıcların cingiltisi başladı,
Divardaki qan damlası ürkütmədi könlümü,
Söylədilər, bu yerlərdə tükənəcək dizlərinin taqəti,
Tufanlarda addımların sarsılacaq,
Baxışların ürkəcək,
Axar sular yollarını azacaq,
Fələklərdən üsyan səsi ucalarkən,
Sülalələr köçəcək,
Dörd tərəfdən möv`izələr yağacaq,
Misraların səpələnib, yağmurlara qovuşacaq,
Qalacaqsan qasırğalar caynağında,
Dodaqların çatlamış,
Şəfaətlər yaramaz,
Cəsarətlər tükənmiş,
Bircə an da dayanmağa iznin yox,
Geri dönüb baxmağın da yasaqdır.

Faciələr sona çatdı,
Qılıcların cingiltisi dayandı,
Aldanışlar xəzəl kimi tökülmüşdü yerlərə,
Şübhələrin səltənəti devrilmişdi,
Yəqinlərin təravətli havaları küçələrdə əsirdi,
Ayaq səsi dillənirdi döngələrdən,
Çağırırdım, cavan səslər bir mahnıya çevrilirdi:
Ayət sənsən, günəş sənsən, dövran sən.
Tehran, May 2000

Dəmir Pərdə
Ay dedim, Dəmirdən pərdə çəkdilər,
Günəşin aydınlıq qəbiləsini,
Qürbətdən qürbətə sürgün saldılar.
Baxıram bu yalqız torpaqlara mən,
Əl boyda yaşıllıq gözə görünmür,
Necə oldu, söyləyin, insan toplusu?
Necə oldu, göllərdə çimən sonalar?
Üfüqdə yol çəkən durnalar hanı?
Nə üçün susubdur dodaqlarınız?
Nə üçün şairlər yadırğadılar?
Ulduzlar boyanıb qan boyasına,
Danışmaq ən böyük günah sayılır,
Könüllər nə üçün sözdən çəkinir?
Kinələr nə qədər qorxunc görünür,
Çox dəhşət görünür görkəmləriniz,
Aləmi nifrətin tozu bürüyüb,
Kinəyə çevrilmiş məhəbbətə bax,
Amandır, qoymayın qarsalanım mən,
Ya mənə nə isə bir vird öyrədin,
Ya məni bulağa- suya çatdırın,
Tələsin, yanıram nifrət odundan,
O sərin suların təravətindən,
Üstümə bir neçə damla çiləyin,
Üz tutub öz cavan tanrılarınıza,
Bu çılğın könlümə toxtaq diləyin.
Tehran, Sentyabr 2000

Sevgi
Söyləməyin, sevgi bütün gözəlliyin daşqın axan bulağıdır,
Söyləməyin, sevgi yalnız özümüzdən keçməkdir,
Söyləməyin, sevgi bizə sərvət ilə dövlətdir,
Söyləməyin, sevgi yalnız ibadətdir, ya bir çılpaq anddır,
Söyləməyin, sevgi yalnız məlamətdir, göz yaşıdır, əzabdır,
Söyləməyin, sevgi ışıq dünyasıdır bir qaranlıq çevrədə,
İnanmıram bu yaramaz sözlərə,
İnanmıram sevgi nəsə bir alışqan ocaq olsun,
İnanmıram parlaq günəş olduğuna sevginin,
Tanrıların yenilməzdir səltənəti, qüdrəti,
İnanmıram sonsuz ola səltənəti sevginin,
Deyirdilər sevən könül qocalmaz,
Deyirdilər bu həyati başa vurmaq çox çətindir sevgisiz,
Deyirdilər yağmurları atlamaqdan başlanır,
Üfüqlərdən baş qaldıran günəşlərə qovuşmaq,
Yaşıllıqlar qucağında məskən salıb yaşamaq,
Demişdiniz, eşq odur ki,
Kainatın doğumundan bir rəvayət danışalar sevənlər,
Sevənlərin ərməğanı şaqqanaqdır, qaqqıltıdır, gülüşdür,
Badələrin pərdəsində oğrun- oğrun görüşdür,
Bütün bunlar aldanışdır, əfsanədir, ilğımdır,
Demişdiniz, sevgi ancaq çağırışdır, haraydır,
Demişdiniz, sevgi ancaq cəvan, mutlu çağlarda,
Bulaqların təravətli kölgəsində unudulmaz görüşdür,
Bəlkə də siz haqlıydınız,
Mənim isə inamlarım başqadır,
Qoyun sizə mən sevginin nə olduğun anladım:
Bir- birinin gözlərinə baxmaqdansa,
Sevgi ancaq mavi göyün altında,
Birgə durub, üfüqlərə baxmaqdır,
Sevgi ancaq zamansız bir əbədiyyət qoynunda,
Kainati seyr edərək qalmaqdır.
Tehran, Aprel 2001

İncimədim, Dilənmədim
Haqlı olmaq təhlükədir,
Orda ki, haqsızdır divan,
Şanlı olmaq faciədir, orda ki, yoxsuldur zaman,
Gözəl olmaq böyük suçdur,
Gülümsəmək cinayətdir,
Mahnı səsi uğursuzluq nişanıdır,
O yerdə ki, qarğış tutub hər yanı,
O yerdə ki, boğazlara qəhər ilişib qalıb.

Sabahların parıltısı, könüllərin çağrışı,
Buralarda suç sayılır,
Suç sayılır yaşamaq, könül vermək, özləmək,
Suç sayılır göz yaşları,
Suç sayılır sevgilini gözləmək.

Qamçı ilə varlığımı taladınız, incimədim,
Qılıncla sinəm üstə qanlı cizgi cizdiniz,
İncimədim, dilənmədim,
İndi isə düşüncələr böcək kimi üz- gözümə dırmaşır,
Kinə dolu bu könülü toxtatmağa aracım yox,
Sevincimi körpə ikən qarət edən əllər mənə uzanır,
Zaman dustaq, könül dustaq, söz dustaq.
Tehran, Avqust 2001

Bəsdir
Bəsdir, dedim, iki səfil kölgə kimi sürünmək,
Bəsdir, dedim, bu aldanış, bu yalan,
Bəsdir, dedim,
Bu yaramaz gündüzlərin gedişi,
Bu talein buralarda adı yox,
Bu əməyin bərəkəti, dadı yox.

Seyr et necə,
Bu qocaman yurd içində,
Günəşlərin son izləri,
Mavi kölgə sərgisinə çevrilir,
Mən bu gümüş duyğularda çimərkən,
Taleimi güdürəm,
Könlüm çaşqın, dizim qançır, əlim kəsik, hamı yad.

Haray salsam, mürgüləyən bu kölgələr ürkəcək,
Çağırarsam,
Yalanların salxımları silkələnib düşəcək,
Geri dönsəm,
Yorğun günəş dənizində duyğularım batacaq,
Bəsdir, dedim, bu aldanış, bu yalan,
Bəsdir, dedim, bu yaramaz gündüzlərin gedişi,
Bəsdir, dedim, ölüm kimi,
Bu yuvanın üzərində dolaşmaq,
Bəsdir, dedim, bu şəmatət, bu qınaq,
Bəsdir, inan, bu gediş.
Tehran, Avqust 2001

Bir An Da Axmaqdan Dayanmadı Çay
Bir an da axmaqdan dayamadı çay,
İçində çimərkən bol xəzinələr,
Buludlar bircə an guruldamadan,
Şaxmadan ıldırım şəlalələri.

Bircə an sönmədi yanğı günəşim,
Həyatın qaranlıq cığırlarında.

Ötüşən dalğalar misalı mən də,
Silkinib, özümdən ötüb keçirəm,
Bu incik könül heç toxtaq tanımır,
Talan bir, talanmış qəbilə birdir.

Vur- döyüş tükənib, susub atəşlər,
İçərim özümə qənim kəsilib,
Duyğular mənə gör nə divan tutur,
Gör necə doğrayır qol- budağımı,
Qılıc bir, doğranmış səadət birdir,
Duman bir, dumanlı zəmanə birdir.
Tehran, Fevral 2002

Tem və Variyasiyon

2009-01-07T06:10:00.000-08:00

Tem və Variyasiyon
Ələsgərəm, hər elmdən halıyam,
Dedim, sən təbibsən, mən yaralıyam,
Dedi nişanlıyam, özgə malıyam,
Sındı- qol qanadım, yanıma düşdü.
- Aşıq Ələsgər

Çərşənbənin mutlu səhər çağlarında,
Yaş duyğular içərimdən dilə gələn zəmanələr içində,
Aydın bulaq kölgəsində gözlərinə tuş gəldim.

Səfil, düşdüm bir sevginin parıltılı izinə,
Könül evim bir baxışdan hər an viran olarkən.

Haçan, dedin, gələcəksən bizim yaşıl yerlərə,
Dilim tutar- turmaz dedim:
Qızıl güllər açan çağda,
Bahar bizim obalara qonaq gələn zamanda.
Ələsgərin soyundanam, söylədim mən,
Bir arifəm, bu dəhrdə hər elmdən halıyam,
Sən, ey gözəl, bir təbibsən,
Mənsə sonsuz faciələr xəstəsi,
Dəymə mənə, yaralıyam, yaralı.

Bəlkə dedim,
Mən bu sevda yollarına əbəs yerə gəlmişəm,
Bu nə işdir,
Adını da söyləməyim yasaqdır,
Bu nə işdir,
Gözlərinin yaşını da silməyə yaramazam?
Lə`nət olsun bu sükutun adına,
Siz hamınız şahid olun talein bidanına.

Yabançılar başımıza toplaşdı,
Alqış sənin ulusuna dedilər,
Dinlədilər, dinlədilər,
Bütün varlıq dinləyərkən,
Sənsə heç nə söyləmədin.
Gözlərini düşünərkən anladım ki,
Sən də əski badələrdən içibsən,
Sən də bu od pərdəsindən alışaraq keçibsən,
Sən də bütün sınaqların içindən,
Qovrulmağı seçibsən.

Başım üstən qaraltılar sovuşdu,
Birdən- birə dörd tərəfdən pıçıltılar başlandı,
Ulduzların ötəsindən çılğın səslər dilə gəldi,
Sinəm üstən təmənnalar səsləndi,
Axar sular, şırıltılar həqiqəti çağırdı:
" nişanlıdır! – söylədilər, – başqasının malıdır,
O bir könlün toxtağıdır, zülmətlərin qoynunda,
O bir ümid çiçəyidir,
Bir aşiqin bahar qoxan baxcasında,
O bir aydın şəlalədir, ömrün yaşıl çağlarında,
O bir sevinc mahnışıdır ziafətlər içində,
Qayət odur, ayət odur,
Sənsə mutsuz bir düşüncə" – dedilər.

Bircə anda sındı qolum- qanadım,
İki ölmüş göyərçin tək,
Düşdü iki yanıma.
Tehran, Sentyabr 2001

Yanqın
Dumanların sahəsində,
Bulaqların göz yaşına dayandım,
Mən gumanlar sahəsində,
Yəqinlərin çağrışını dinləmədim,
Bütün canlar axtarışdan yorulmuş,
İstəkləri tükənmiş,
Damarları soyumuş.

Kainati buraxmışkən tanrılar,
Heykəllərin baxışları uzaqlarda,
Dumanların ötəsində,
Çaşqınlığa uğramış,
Divar üstə qan damlası,
Sona çatmış faciənin anıtı,
Mənsə çılğın bir könülü toxtatmağı bacarmadan,
Yanqınların qarşısından,
And içərək keçirəm.
Tehran, Fevral 2002

Gülüş
Nə xaldan danışıram, nə dodaqdan,
Nə ceyrandan söz açıram, nə çəməndən,
Nə bulaqdan, nə yağmurdan,
Nə baxışdan bəhs edirəm,
Nə könüldən, nə istəkdən,
Bu tələsən zəmanədə,
Təkcə sənin,
Məğrur- məğrur gülməyini,
Dəftərimə yazıram.
Tehran, Aprel 2002

Ayıq Ol
Könül sənə bir məsləhət verirəm,
Gözəllərə vurulanda ayıq ol,
Taleində sənin uğur görürəm,
Axar sular durulanda ayıq ol.

Səslənirsən dəmirəmi, daşamı?
Həyat necə çatacaqdır başamı?
Yaman günün uzun sürməz yaşamı,
Haq divani qurulanda ayıq ol.

Gah sevinib, gahdan həzinləyirsən,
Nə məsləhət, nə bürhan dinləyirsən,
Bilmək olmur, nə iş düzənləyirsən,
Dərin hekmət sorulanda ayıq ol.

Rəfrəf, səni xoş zamanlar gözləyir,
Həyat boyu canyananlar gözləyir,
Həm yaxşılar, həm yamanlar gözləyir,
Əldən düşüb yorulanda ayıq ol.
Tehran, Avqust 2002

Əllərim,
Deyirdin, çiçəklər əbədi yaşar,
Bəs mənim tufanda solan əllərim?
Bu sevinc hər zaman qaynayıb- daşar,
Göz yaşlarilə dolan əllərim?

Yəqinim ucaldı, ötdü zamandan,
Bir daha sarsılmaz şaxta- borandan,
Torpağa tökülmüş mə`sum o qandan,
Öz cəsarətini bulan əllərim.

Hanı bəs o çılğın sevinclərim?
Nə üçün çulğadı məni bu qürbət?
Bu iqlim nə qədər soyuq görünür!
Yanlış fəlsəfələr azdırır məni,
Hanı bəs o parlaq yəqin ulduzum?

İndisə çatıbdır son imtihanlar,
Sınaqdan keçəcək yaxşı- yamanlar,
Mö`cüzə başlanır, ötür gumanlar,
Yüksəlir münacat qılan əllərim.
Tehran, Dekabr 2002

Lejyonlar
Qan- qan deyən lejyonlar yürüyür,
Aman Tanrım,
Nifrətlərin qan qoxuyan rənginə bax gözlərdə,
Gəmilərin sədaqəti satılmış,
Dənizlərin səlabəti tükənmiş,
Rüzgarların əsintisi yalançı.

Qalabalıq başlanır,
Lejyonlar yola çıxır amansız,
Üzübəri axıb- gələn al geyimli ordular,
Ah, bu qanlı neyzələr!
Aman Tanrım,
Qayaları söküb- tökən nifrətə bax gözlərdə!

Salxım- salxım dan yelləri əsdiyində,
Mən evimə dönəcəyəm,
Bitməyəcək bu dilək,
Sönməyəcək bu məş`əl.
Tehran, Noyabr 2002

Hansına İnanım?
Öz yalqızlığıma inanım,
Yoxsa sənin gözlərinə?
Bu gərgin sükutamı,
Yoxsa sənin sözlərinə?
Tehran, Noyabr 2002

Romans

2009-01-07T06:07:00.000-08:00

Romans
Günəş doğur, günəş batır,
Ömür keçir, gün keçir,
İllər ötür tələsik.

Yaz ardından yaz gəlir,
Payız ötür, qış olur,
İllər ötür tələsik.

Heç bilmirəm nə zaman,
Sənin mə`sum gözlərin,
Gözəlləşdi bu qədər,
Bütün ellər içində,
Alqışlara tuş gəldin.

Heç bilmirəm nə zaman,
Boya çatdı bu istək,
Gözlərinə vuruldum.
Heç bilmirəm nə zaman,
Gumanları atladıq,
Günəş dolu sahillərə, inamlara qovuşduq.
Heç bilmirəm nə zaman,
Arzularım başladı,
Bir yanan nəfəs kimi,
Düşdüm sevda oduna,
Sabahları səslədim,
Həqiqəti özlədim,
Əllərinə tuş gəldim.

Vaxt oldu ki, axtardım,
Sənin şux gözlərini,
Gecələrdə alışan,
Ulduzlar cərgəsində.

Eşqə düşmüş bu könül,
Sənə vurulan zaman,
Zülmətlərin içindən,
Işıq seli başladı.

Heç bilmirəm nə zaman,
Səslədilər adımı,
Mənə buta verdilər,
Mavi boya içində,
Məni şair sandılar.

Heç bilmirəm nə zaman,
Əbədiyyət başladı,
Təkcə onu bilirəm,
Ömür keçir, gün keçir,
İllər ötür tələsik,
Mən düşürəm hər zaman,
Sınaqlardan sınağa,
Həyati düşünərkən.

Qoy bu istək, bu dilək,
Tükənməsin, sönməsin,
İnsan öz ilqarından,
Sapınmasın, dönməsin.
Tehran, Dekabr 2003

Dinlə Məni,
Dinlə qoca kainatı, sevgilim,
Dinlə cavan ulduzların ritmini,
Dinlə parlaq gündüzlərin səsini,
Dinlə sonsuz bu həyatın,
Mə`nasını oluşduran gecələrin rəmzini,
Dinlə axan çayları,
Göy üzünə baş qaldıran dağları.

Dinlə susan meş`ələri,
Dinlə cavan ulduzların ritmini,
Dinlə yeni yaratdığım,
Bu əfsanə dilini,
Dinlə necə saniyələr birləşərək,
Şölənlərə çevrilir,
Dinlə necə zəmanəmiz ziafətə dönüşür,
Dinlə mənim dilimdəki ayələrin sehrini,
Dinlə sonsuz üfüqlərdə,
Bu amansız yağmurları, sevgilim.

Yoxsul ikən dövranları keçirdim,
Dizim qancir, könlüm incik, əlim boş,
Qan qadası kainati tuturdu,
Atdımlarım sarsılırdı yollarda.

İndi isə başım üstə min bir günəş alışır,
Mutlu ikən zamanları ötürəm,
Dinlə cavan mahnıları, sevgilim,
Dinlə necə düşüncələr,
Birləşərək inamlara çevrilir,
Dinlə necə ulduzların ziyafəti başlanır,
Dinlə necə gumanların səltənəti sovuşur,
Dinlə mənim dilimdəki ayələrin sehrini,
Dinlə məni, sevgilim.
Bakı, Janvar 2004

The Mind of Man
Along the red river I was sailing,
As in the mind of man the sun rose,
My impatience kept whispering,
And the murmurs streamed to a loud roar,
Beats calling from the end of each corridor.

Word clusters hovered in the hasty rainfalls,
From the gaps in the rocks sprang thoughtful angels,
My eyes noticed suddenly,
Glaring windows torn by the restless verses,
Hasting starwards,
As in the valley the voices met,
And in the fluids hesitated my puberty.
Tehran, Sentyabr 1995

"The Mind of Man": Tərcümə
İnsan Zehni,
Qızıl çay boyunca gəmimi sürərkən,
İnsan zehnində doğurdu günəş,
Amansızlıq məni buraxmırdı.

Zümzümələr haraylara çevrildi,
Hər keçidin sonundan,
Çırpıntılar eşidildi.

Salxımları sözlərin,
tələsən yağmurlarda ləngimişdi, sönmüşdü,
Qayadakı çatlaqlardan,
Fikrə dalmış məlakələr daşlandı,

Dərə içrə səslər qovuşan yerdə,
Misralarım gözlərimin önündə,
Parıldayan o camları çatladaraq,
Dörd bir yana səpildi,
Ulduzlara üz tutdu,
Boya çatdım yaş duyğular içində.
Tehran, Sentyabr 1995

Yaranış

2009-01-07T06:00:00.000-08:00

Yaranış
Əskidən hüsnlə Yusiflə Züleyxa yaratdılar,
Həm bu aləmdə gözəl, həm də təmaşa yaratdılar.
Aşiqin qəlbinə dağ çəkməyə hicranı qıydılar,
Sarsılan canları qızdırmağa sevda yaratdılar.
Sevginin odlu sınaqlarını Məcnuna yazdılar,
Eşqi əfsanəyə döndərməyə Leyla yaratdılar.
Aydın olsun deyə ömrün yolu məslək törətdilər,
Ağlı çaşdırmağa min türdə müəmma yaratdılar.
İçərimdən bütün afaqə çatan bir haray qopur,
Məndə gör kim, bu cəmaət necə qövğa yaratdılar.
Kime dövlət verilib, kimsəyə bir od nəsib olub,
Onda məhv olmağı bu varlığa mə’na yaratdılar.
Rəfrəfin qalmağı bu aləmə heyran əbəs deyil,
Onu tərlanlara, ceyranlara şeyda yaratdılar.
Tehran, Aprel 1975

Çağırış
Gəl eylə könlümü qarət, talan zamanı yetib,
Sevimli gözlərinin can alan zamanı yetib.
Sovuldu dövləti artıq o sərt şaxtaların,
Yanınca eşqə canım qovrulan zamanı yetib.
Günəş qəbiləsi tək sevgimiz haray qoparır,
Qədəmlərində yazın yer salan zamanı yetib.
Həvəs kimin qovuşubsan, dumanlı gözlərimin,
Sevinc dalğalarından dolan zamanı yetib.
Yaman günün, qara baxtın uzun deyil ömrü,
Güvəndiyim sabahın doğrulan zamanı yetib.
Gəl, ey sənəm, dodağından mənə şərab dadız,
Elin bu adətə heyran qalan zamanı yetib.
Başında min hava, sinəndə var nə çox diləyin,
Çal indi sazını Rəfrəf, çalan zamanı yetib.
Tehran, Yanvar 1976

Könlümdəki İştiyaq
Dillən, ey sevdayə düşmüş canların yəğması sən,
Ey bütün yəğmayə düşmüş dillərin sevdası sən.
Eşqə düşmüş hansı şair səndən ilham almadı?
Hansı bır könlün deyilmiydin şirin rö’yası sən.
İmtihanlarında eşqin şöhrət aldın, sınmadın,
Dillərə dəstan olan Məcnunların Leylası sən.
Yazdığım hər şe’rdən ey dillənən bir iştiyaq,
Odlu sinəmdən gələn misraların mə’nası sən.
Sən yaman günlərdə toxtaq bu amansız könlümə,
Ey qaranlıqlarda yorğun gözlərin laylası sən.
Sərxoş olmuş cümlə aləm bu tükənməz badədən,
Ey cavan əllərdəki sağərlərin səhbası sən.
Ey bütün afaqə səs salmış amansız bir haray,
Əldəki hər elçinin məktubilə tuğrası sən.
Söylə qalmış hansı iman, hansı din bu dəhrdə?
Hüsnünə heyran olan hər zahidin fətvası sən.
Harda qalmış şövkətim, ulduzla dövranım hanı?
Rəfrəfin bir göz görüb, əl çatmayan dünyası sən.
Tehran, Fevral 1976

Həqiqətin Səsi,
Həqiqətin ucalarkən, səsi zamanda çırpınacaq,
Bir Ildırım dili tək zülmətin yolunda çırpınacaq.
Düşüncələr dəli tufanların əlində sarsılacaq,
Duman yağışlar içində, günəş dumanda çırpınacaq.
Bugünkü söz qulağından yayınsa, bir də gözlə sabah,
Önündə bir qara qarğış kimin duranda çırpınacaq.
Gəlincə vaxtı, bu dünyada bir də vurğular qopacaq,
Bir el şərəfli həyat istəyincə qanda çırpınacaq.
Zəfər səninki, bu dövran səninkidir, şərif insan,
Sənin dumanda yəqin ulduzun doğanda çırpınacaq.
El öz muradına bir gün çatınca bəxtiyar olacaq,
Sevinc sinədə,sinəm son imtihanda çırpınacaq.
Gəl indi Rəfrəfi salma, amandı, bir də sevdayə,
Durunca qəsdə xumar gözlərin, talanda çırpınacaq.
Tehran, Noyabr 1975

Qəflət
Yazda bir gül açmış idi, dərmədim, dövran sovuşdu,
Dövlətim keçdi, vüsalım çatmadı, canan sovuşdu.
Bir murad al, – söylədim – bu pay sənin, fürsət sənindir,
Bu cavanlıq belkə bitdi ya şirin bu can sovuşdu.
Fitnələr salmışdı çılğın gözlərilən hər baxarkən,
Gör nə qövğalar başımdan ötdü-keçdi, qan sovuşdu.
Qaldı nə yoldaş, nə yol, baxdım ki, meydanlar boşaldı,
Gör nə sakitləşdi dəhr ilə diyar, insan sovuşdu.
Sübhətək dincəlmədim, ulduz sönərkən uyqulandım,
Qəflətim çox sürdü, yüklər bağlanıb, kərvan sovuşdu.
Doğdu bir yanlış günəş, sandım ki, dövranım yetişdi,
Güldü baxtım, ruzigarım çatdı, bu hicran sovuşdu.
Titrəşən könlümdə bu səs bəlkə ilhamın səsiydi,
Bir göyərçin sankı dilləndi ya bir tərlan sovuşdu.
Tehran, Dekabr 1975

Aldanış
Dərin zülmətdə, sönmüş bir ocağı mən yanar saydım,
Bir ulduz parlayarkən şanlı bir dövranı var saydım.
Nə əqlilən günəş buldum, nə irfan bir çıraq oldu,
Yanaşdım hər müəmmayə, keçilməz bir divar saydım.
Qaranlıqlarda gördüm hər ışıq, bel bağladım, çaşdım,
Üfüqdən bir haray başlandı, mən çılğın capar saydım.
Bilirdim, gür yağışlar yağdı, gürşad düsdü yollarda,
Amansız sellər atlanmışdı, mən aydın sular saydım.
Düşüb, hər yurdu sevdalar sorağıyla dolanmışdım,
Səfil, qürbətdə gəzdim, özgə torpağı diyar saydım.
Canım qurşandı, baş qaldırdı yanlış bir dilək məndən,
Əl üzdüm ilqarımdan, başqa bir cananı yar saydım.
Bilirdim, eşq bir sonsuz alışmaqdır, nədamətdir,
Bu vurğun könlü bir şeyda baxışdan bəxtiyar saydım.
Tehran, Dekabr 1975

Qınaq
Necə hay verib, çağırım sizi, dodağım yumuq, dilim olmadan?
Sinələrdə zəhmli bir tufan qoparan sazım, telim olmadan?
Bu nə qayğıdır, daraşır mənə, bu nə qüssədir, məni sarsıdır?
Hanı şövkətim, şərəfim, şanım, səsə səs verən elim olmadan?
Budanıb qolum, yarılıb sinəm, qaçıram səfil dərələr boyu,
Necə bu yamaclara dırmaşım, təpərim, dizim, əlim olmadan?
Məni gör nə odlara qovrulub, adaq olmuşam nə sınaqlara,
Bu çətin yolunda həyatımın duyacaqlı sevgilim olmadan.
Məni bu qaranlıq içində vəhşi boranlar ilə buraxdınız,
Necə bu soyuqlara qatlaşım, obalarca mənzilim olmadan?
Yaramazdı qurğusu aləmin, yaramazdı fikrəti insanın,
Sizə hansı sirrimi söyləyim, kəsilib dilim-dilim olmadan?
Səsi ıldırım kimi Rəfrəfin, göy üzündə hər yana daşlanır,
Zinələr kimin nə axım zəmanədə, arxadan selim olmadan?
Tehran, Aprel 1976

Bəxtiyarlıq Qəzəli
Qızıl gülün sözü dillərdədir, bahar olacaq,
Başımda min hava, könlüm yenə düçar olacaq.
Dilində mahnı, bu kimdir, yaşıl çəməndə gəzir,
Nə xoş yerişləri var, sevdigim nigar olacaq.
Yarın təbiəti nazik, xəyalı kövrəkdir,
İçince bircə çanaq, gözləri xumar olacaq.
Gözəllərin sözü aləm durunca bitməyəcək,
Çətin yolunda həyatın vəfalı yar olacaq.
Günəş kimin canımın iştiyaqı sönməyəcək,
Düşüb mədarına bir sevginin yanar olacaq.
Düşüncələr qovuşub, şanlı bir qəzəl doğacaq,
Ağ at belində çatanlar qatar-qatar olacaq.
Yaman günün, qara baxtın uzun deyil ömrü,
Bu imtihanlara kim dözsə, bəxtiyar olacaq.
Bir az da taqətin olsun, uzaq deyil mənzil,
Dumanların ötəsində yaşıl diyar olacaq.
Sevincdən nə yaman halə gör düşür Rəfrəf,
Cavan çağında həvəsdən qabar-qabar olacaq.
Tehran, Aprel 1976

Fürsət

2009-01-06T11:58:00.001-08:00

Fürsət
Nə çıxıb qarşıma, xoş günləri xatırladısan?
Sən o xoş günlərimin bir unudulmaz dadısan.
İndi fürsətdi, dayan, bir də baxım qamətinə,
Sən bu dustaq könülün ərşə çatan fəryadısan.
Tehran, İyul 1998

Şəhryardan İlham
Baxan olsaydı gözün yaşına, qan axmazdı,
Qılıc öz qurşağına insan olan taxmazdı,
Sonsuz olsaydı qaranlıq gecənin səltənəti,
Qor töküb, bu qoca dünyanı günəş yaxmazdı.
Tehran, İyul 1998

Tapşırıq
Dünya xəzan isə, sən baharsan, gözəlim,
Bu dəhrdə sən, nə yaxşı, varsan, gözəlim.
Ancaq yolun üstə gözləyənlər çoxdur,
Dur, getmə hayan gəldi, azarsan, gözəlim.
Tehran, İyul 1998

Günəş
Açıl, ey sabahlara nur saçan, obalarda şöhrət alan günəş,
Alışan şəfəqləri ölkə-ölkə diyar-diyar qalan günəş.
Mənə qayğılar daraşan zaman yolum üstə məş'əl açıb dayan,
Əriyib-gedən gecələr sonunda zəmanədə ucalan günəş.
Tehran, Avqust 1998

Ay Oğlan
Gah bir işıqsan qaralan günümdə,
Gah bir andın kölgəsisən dönümdə,
Qınaq kimi dayanırsan önümdə,
Gözlərin nə mehribandır, ay oğlan!

Söz gəlincə mənə ceyran dediyin,
Öz dərdinə məni dərman dediyin,
Sevgi dağında bir tərlan dediyin,
Hardan bilim doğrudandır, ay oğlan!

Vaxt olub ki, əl canımdan üzmüşəm,
Tikanlı söz, şəmatətə dözmüşəm,
Səfil, sevgi diyarını gəzmişəm,
Gözləmişəm çox zamandır, ay oğlan!

Sözüm çoxdur, üz döndərim hayana?
Hansı dilim var gətirim bəyana,
Bir himə bəndəm, götür imtihana,
Kim ağıllı, kim nadandır, ay oğlan?
Tehran, Yanvar 1995

Mağazada Danışıq
Mən:
Dizlərim qançırdır, köynəyim yırtıq,
Yamandır məndəki hal, qadan alım.
Çox yorğunam, gözlətmə bundan artıq,
Mənim hesabımı sal, qadan alım.

Satıcı:
Dost yolunda dövlət nədir, mal nədir?
Sən varikən şərbət nədir, bal nədir?
Söylə görüm, durum nədir, hal nədir?
Bir az da yanımda qal, qadan alım.

Mən:
Yar yolunda qovrulmuşam, yanmışam,
Çox olub ki, varlığımı danmışam,
Hər gələni mən arxadaş sanmışam,
Saqqalım olubdur çal, qadan alım.

Ulduzlarım bir-bir sönüb çəkildi,
Kimsə mənə yoldaş olan deyildi,
El unutdu, yar məni özgə bildi,
Aç indi mənə bir fal, qadan alım.

Satıcı:
Qardaş yetər yaman gündə fəryada,
Əl açmayın hər özgəyə, hər yada,
Hekmətli söz gülə bənzər mə’nada,
Onda olmaz qabaq-dal, qadan alım.
Tehran, May 1997

Söylə, Kimsən?
Ey şirin canı sevdayə düşmüş,
Könlü naçar olan, söylə, kimsən?
Al yanaqları səhbayə düşmüş,
Gözdən əyyar olan, söylə, kimsən?

Heç mələk doğmamışdır bəşərdən,
Sən yarandın o parlaq səhərdən.
Canda məskən salan sirrlərdən,
Ey xəbərdar olan, söylə, kimsən?

Hər şəmatət iti bir ox ikən,
Bu qədər qayğılarım çox ikən,
Hansı bir hüsn məndə yox ikən,
Ey mənə yar olan, söylə, kimsən?

Haq səni xoş cəmala yetirdi,
Taleim şanlı dövran gətirdi,
Candakı qayğıları bitirdi,
Yoxdan, ey var olan, söylə, kimsən?
Tehran, May 1998

Ayrılış
Deyirlər, qaçhaqaç düşüb dövrana,
İzdihamlar içində itmə əbəs,
Bir kərə məhv olmuş könüldən yana,
Sevimli canını incitmə əbəs.

Ulduz tək doğruyam, yalan deyiləm,
Parlayan yəqinəm, guman deyiləm,
Mən sənin fe'linə uyan deyiləm,
Durma, get, bəxtini gözlətmə əbəs.

Ömrümün unudulmuş yazları tək,
Könlümün tükənmiş avazları tək,
Cəvan bir talein ulduzları tək,
Gözümün qabağında bitmə əbəs.

O şeyda gözlərin gərəkməz dola,
Qıymaram, sevən bir könül qan ola,
Eşq bir sınaqdır, bu yaman yola,
Mən gedib yanmışam, sən getmə əbəs.
Tehran, Noyabr 1998

Dirsə Xan Oğlu Buğac

2009-01-06T11:57:00.002-08:00

Dirsə Xan Oğlu Buğac
Bir zaman durdu yerinden ulu Qam Ğan oğlu,
Cümlə afaqı tutan şöhrəti, aslan oğlu.
Al otaqlarını dörd bir yana saldırmışdı,
Ala sayvanları ulduzlara qaldırmışdı.
Öz adamlarına söylər, necə söylər görəlim:
"Çağırıb bəyləri bir şanlı ziyafət verəlim.
Qonaq olsun ağ otaqlarda kim oğlan yaşadıb,
Oğuzun şə'ni ucalsın deyə aslan yaşadıb.
Odaları qızıl olsun o ki bir qız yaşadıb,
Bizə dövranlar içində qalacaq iz yaşadıb.
Arxasızlar üçün isə qara evlər xoşdur,
Bunların yoxdur ocağı, əli daim boşdur.
Düşsə kim tanrı gözündən, biz onu xoşlamarıq,
Arxasızlar ilə birlikdə şölən başlamarıq.".
Bu ziyafətlərə toplaşdı oğuz xanları,
Qorusun tanrı görüm şanlı bu dövranları.
Dirsə Xan Bəy də oğul- qız sarıdan sonsuzdu,
Qocanın yeddi dəyirmanı yaman unsuzdu.
Baxdı ki, şanlı ziyafətdə onun hörməti yox,
Ulu xanlar ilə durmağa qoşa, qaməti yox.
Qalxıb üz tutdu obalarına sarsılmışkən,
Yaramaz taleinin qayğısına qalmışkən.
Üz tutar sevgili xatununa qarğış tökərək,
"Nə üçün arxasız oldum, bu həyata nə gərək?
Bəri gəl, xan qızı, ey başdakı bəxtim, bəri gəl,
Ey mənim səltənətim, evdəki təxtim, bəri gəl.
Nədir ey xan qızı, söylə, bu uğursuz tale,
Hamıda parlaq ikən, bizdəki nursuz tale?
Xan qızı, başını kəssəm, yerə töksəm qanını,
Toxtamaz dərdim əgər indicə alsam canını.
Nədən axır bizə Tanrı bir oğulcuq verməz,
Bir çiçək əllərimiz ömr bağından dərməz?".
Acı bu sözləri xatun eşidib sarsıldı,
Dedi: "zənn etmə ki, xaliq bizi sonsuz qıldı.
Dirsə Xan, bu acı qarğışları gəl söyləməgil,
Bu yaman sözlər ilən bağrımı qan eyləməgil.
Bu işin hekməti heç sənlə mənə bağlı deyil,
Tək sənin qəlbin o nisgil sarıdan dağlı deyil.
Topla yar- yoldaşını, şanlı ziyafət başla,
Qoca dərviş ilə xan- bəylərini alqışla.
Acı gördükdə doyur, çılpağı görsən geydir,
Yaxşı ad insana altınla gümüşdən yeydir.
Atdan ayğır, dəvədən buğra, qoyundan qoç ver,
Arpadan- buğdadan insanlara bir pay biç ver.
Bəlkə bir ağzı dualı bizə hacət dilədi,
Bir oğul vermək ilən Tanrı bizi şad elədi.".

* * *

Dirsə Xan topladı bir məclisə yoldaşlarını,
İç oğuz bəyləri ilə dış oğuz başlarını.
Hamı əl qaldırıban Tanrıya, hacət dilədi,
Ağ buludlar yerə bol- bol bərəkətlər çilədi.
Sevgidən bir daha aləmdə uğur başlandı,
Aslanın yavrusu tək bir oğul alqışlandı.
Hər onurğalı, qabırğalı zamanda gəlişir,
Yeni dövran gələrək, köhnə zaman devrilişir.
Oğlan on beş yaşa çatdıqda gəlişmişdi boyu,
Nəsldən- nəslə qoçaqlar ilə bağlıydı soyu.

* * *

Onda ki, parlaq idi dövlət ilən tuğrası,
Bir buğa ilə xanın var idi bir buğrası.
Hər yaz ilə payız olduqda şölən başlardı,
Toplaşıb el, bu mərasimləri alqışlardı.
Bəylərin xatiri hər qüssə- kədərdən boşdu,
Gürəşərkən buğa buğra ilə dövran xoşdu.
Onda ki, meydana xan ilə rəiyyət vardı,
İri meydanda üç oğlan aşıq oynarlardı.
"Vaxt olubdur, daha zəncirlərini aç"- dedilər,
O üç oğlana "amandır, buradan qaç"- dedilər.
İki oğlan qaçaraq mə'rəkədən qurtuldu,
Dirsə Xan oğluna bu mə'rəkə meydan oldu.
Oğlan ilə buğa meydan boyu qoşmaqdaydı,
Zirvələrdən həyəcan dalğası aşmaqdaydı.
Ildırımlar kimi yumruqları çaxmaqda cəsur,
İyid oğlan buğanın canını yaxmaqda cəsur.
Oğlanın yumruğu qalmışdı buğa boynunda,
Sankı tale də inad etmiş idi oynunda.
İnadından nə buğa döndu, nə oğlan yendi,
Ona birdən- birə parlaq bu fikir səsləndi:
Hər evin şaxtada, tufanda dirəkdir dayağı,
Qoçağın şanlı döyüşlərdə ürəkdir dayağı.
Öz elindən üzü dönmüşlərə tale belədir,
Düşmənin gövdəsi çiynində ağır bir şələdir.
Döyüşərkən dayaq olmaz iyid öz düşməninə,
Yıxılan düşməni sən qoyma yük olsun çiyinə.
Buğadan ayrılıb oğlan o saat, yan durdu,
Ayaq üstündə buğa sadəcə bir an durdu.
Əl atıb qurşağına, çəkdi biçağı qından,
Boyadı meydanı çılğın buğanın qanından.
Oğuzun toplanaraq bəyləri əhsən dedilər,
"Sən Oğuzlarda cəsarətli ürəksən"- dedilər.
"Dirsə Xan, ver buna bəylik, başının ərdəmi var,
Bu iyid yaxşı bilir ki, hər işin çəm- xəmi var.
Sən buna təxt ilə altın baş otaq ver, ulu Bəy,
Hər zaman heybəsi altınla gümüşdən dolu bəy.
Qatarından dəvə ver, yükləti olsun qoçağın,
Dövlət ilə adı aləmdə qurulsun qoçağın.
Soylu atlar ilə qaftan ilə qalxan buna ver,
Təxt ilə şövkət ilə şan ilə dövran buna ver.".
Saz alıb, başladı Qorqud Dədə boy boylamağa,
İyidin sə'ninə dəstan deyə soy soylamağa.
"Mən fərasətli bu oğlana Buğac ad verirəm,
Taleində bu qoçağın uca dövlət görürəm.
Buna ad mən verirəm, ömrünü versin Tanrı,
Onu var- dövlətə ad- sanə yetirsin Tanrı.".
Aldı təxt ilə qılıc, fəxr ilə oğlan yeridi,
Saymaz oldu atanın bəslədiyi qırx iyidi.

* * *

Obalarda yayılarkən günəşin qafiləsi,
Fələyin zülmət içindən açılarkən giləsi,
Dağda dan yelləri salxım kimi əsməkdə ikən,
Uyqu yollarını bu qafilə kəsməkdə ikən,
Oğuzun qarşı yatan köksü gözəl dağında,
Ağlar ilən qaraların seçilən çağında,
Saqqalı bozca çayır quşları ötməkdə ikən,
Uyqunun səltənəti dəhrdə bitməkdə ikən,
Fələyin göydə dəyirmanı dönən çağlarda,
Qız- gəlinlər səhər olcaq bəzənən çağlarda,
Şeh çökərkən oğuzun şanlı yaşıl bağlarına,
Gün vurarkən qocaman, köksü gözəl dağlarına,
Qırx iyid oğlanı sarsıtmağa qəsd eylədilər,
Ata yanında oğuldan kötü söz söylədilər:
"Ova çıxmış oğulun köksü gözəl dağlarda,
Başqa dövran diləmiş böylə gözəl çağlarda.
Dağda ov ovladı, quş quşladı sən var ikən o,
Satdı amalını üstündəki ilqar ikən o.
Al şərabın itisindən anasıylan içmiş,
Başı sevda ilə dolduqda özündən keçmiş.
Çəkib almışdır o hər yerdə gözəl gördüysə,
Harda bir nazlı gəlin saçlarını hördüysə.
Aşacaqdır bu xəbər qarşı yatan dağlardan,
Dərələrdən, bərələrdən, yaşıl oylaqlardan.
Keçəcəkdir bu xəbər aydın axan çaylardan,
Xan Bayındır duyacaqdır ucalan haylardan.
Qalxıban öz başına topla qoçaqlarını sən,
Bir də oylağa götür yoldaş ilən yarını sən.
Ovlayarkən sən o ceyranları oğlanına qıy,
O sənə qıymamış ikən sən onun canına qıy.".
Ata oğluyla ova çıxmağa əzm eylədilər,
Ağ otaqları qurub, oylağı bəzm eylədilər.
Cəvan oğlan qovar ikən dəli ceyranları,
Könül istərdi durub seyr edə dövranları.
Qırx iyid ovçunu aldatmağa qəsd eylədilər,
Ovda ikən varıban oğlana söz söylədilər:
"Atan istər səni ov ovlayar ikən görsün,
Dəli ceyranlarını qovlayar ikən görsün.
Çağırın – söylədi – ceyranları qovsun buyana,
Ovçuların yürüşü xoş görünür hər baxana.
Görüm öz oğlumun afaqə haray salmağını,
Ox atışlarını, düşmənlə qılıc çalmağını.
Baxıban oğlumun at qoşduruşundan sevinim,
Dayanıb ox vurar ikən duruşundan sevinim.".
Qırx iyid qoşdu bu yol Dirsı Xanın söhbətinə,
"Haydı, bir çarə düşün, kəndini salma çətinə.
Oğulun bir atanın ziddinə tuğyanı nədir?
İşlərin böylə ikən qəflətin ünvanı nədir?
Sənin oğlun necə gör başladı üsyanları,
Qoşar ikən necə qovlar bura ceyranları.
Oxu ceyrana vurarkən sənə qəsd eyləyəcək,
– Yaraşandır mənə bu ölkəyə bəylik – deyəcək.
– Vaxt olubdur, tökürəm indicə qanın – deyəcək,
Dəli ceyrandan ötən ox sənə birdən dəyəcək.
Vaxt olubdur, daha bu işlərə dözmək yaramaz,
Kəndini yaxmaq üçün odları közmək yaramaz.".
Ata bu sözləri duyduqda yaman sarsıldı,
Qan damarında coşub, bağrı yaman qarsıldı.
Qalxıban at belinə bir ələ yay almışdı,
Başda nə bilgi, nə dövranda vəfa qalmışdı.
Dartaraq yayını ox düzlədi ceyranı vura,
Aman allah, bu nə dəbdir, ata oğlanı vura?
Qara tale atanı oğluna düşmən qıldı,
Qoşar ikən Buğacın köksünə ox sancıldı.
Yıxılarkın yerə aslandı atın boynundan,
Alca qan fışqırıban axdı cəvan qoynundan.
Axar ikən damarında qanı axmaz oldu,
Uyuyan gözləri oylaqlara baxmaz oldu.
Sinəsi qan verər ikən necə söylər görəlim:
"Üzülür, haydı cəmaət, bütün əllərdən əlim.
Bu yaşıl oylağa mən vurmağa ceyran, gəldim,
Bilməmişdən yıxacadır məni dövran, gəldim.
Qarda- tufanda dayanmaq qayaların dəbidir,
Qayğı duymaq ataların- anaların dəbidir.
Söyləyin, haydı nə olmuşdu günahı Buğacın,
Tutacaqdır sizi əfqan ilə ahı Buğacın.
Səni, tale, nə bilim kim danışıb, kim yordu,
Buğacın könlünə bu oxları dövran vurdu.
Nə biləydim, ata ceyran deyə oğlan istər,
Yerdə qalmaz tökülən qan, o da dövran istər.
Günəş idim, qatı zülmətlər içində yatıram,
Aylı- ulduzlu bu dünya durar ikən batıram.".

* * *

Dinləyin, bilgi Buğacın anasından verəlim,
Necə öz sevgili oğlanını gözlər, görəlim.
Gün doğarkən yatağından ana erkən durmuş,
– Oğlumun ilk ovudur – söyləyə bayram qurmuş.
Atlıların izi yollarda görünməkdə idi,
Ovçular cümlə ocaqlarına dönməkdə idi.
Ata gəldisə, oğul sağla solunda yox idi,
Obaların daha bir kimsə yolunda yox idi.
Ananın taqəti ulduz kimi axmaqda idi,
– Hanı oğlum – deyə dörd bir yana baxmaqda idi.
Gözü qan yaş tökə söylər, necə söylər, görəlim,
Ananın nisgilinin şərhinə indisə gəlim:
"Bir oğulcuq quduz aslanə yedirtdinsə, danış,
Səndə var din ilə iman ilə ayinsə, danış.
Yavrumu daşqın axan suyla axıtdın, bildir,
Oğlumun canına qıymış neçə satqın, bildir.
Bir oğul qarşı yatan dağdan uçurtdun, söylə,
Bağrım olmuş bu kədərdən daha dolğun, söylə.
Bir oğul dini azıq kafirə verdin, dilə gəl,
İnci- dürdanəmi yollarda itirdin, dilə gəl.
Sən gedərkən iki idin, nə üçün bir döndün?
Bir alışqan günəş idin, nə qədər tez söndün.
Verməmişkən sinəmi oxlara meydan içrə,
Düşməmişkən öz atımdan yerə al qan içrə,
Kafir ilən vuruşub, qol- bud olub düşməzdən,
Bir qızıl gül kimi tufanda solub düşməzdən,
Qara başım sənə qurban, mənə bir söz söylə,
Qıyma bağrım gecə- gündüz oda yansın böylə.".
Dirsə Xanın dili bir kəlmə cəvab söyləmədi,
Ananın dərdə düşən könlünü şad eyləmədi.

* * *

Öz yerindən ana bu haləti görcək durdu,
Qırx iyid qız götürüb, dağlara at göşdurdu.
Ananın qayğısı sellər kimi birdən daşdı,
Dərələrdən qoşaraq zirvələrə dırmaşdı.
Buğacın cisminə dan yelləri əsməkdə idi,
Ana oğlanına çatmağa tələsməkdə idi.
Baxdı ki, sevgili oğlanı yatıb qan içrə,
Cümlə afaqı tutan bir qara dövran içrə.
Qarğa- quzğunları itlər ona qondurmazdı,
Uyuyan gözlərə bir kimsə zərər vurmazdı.
Ana oğlanına söylər, necə söylər, görəlim,
Bu gözəl xatirənin vəsfinə indisə gəlim:
"Aç oğul, uyquya düşmüş o çəkik gözlərini,
Bircə- bircə mənə gəl söylə könül sözlərini.
Tut gözəl cismdəki canını getməkdə isə,
Bu cəvan çağda ömür dövləti bitməkdə isə.
Yaralı cismdə var isə canın, söylə mənə,
Yoxsa var isə damarında qanın, söylə mənə.
Qazılıq dağdan axarkən suyun, axmaz olsun,
Kötü tale baxar ikən sənə, baxmaz olsun.
Hansı qaflan ilə aslan bu şirin canə qıyıb?
Hansı düşmən, atası var ikən, oğlanə qıyıb.
Otların bitməz olaydı, bitər ikən dağda,
Tərlanın ötməz olaydı, ötər ikən dağda.
Qazılıq dağda qoşarkən, daşa dönsün geyikin,
Əbədiyyət boyu abidə görünsün geyikin.
Dil- ağızdan mənə gəl bir küçücük söz söylə,
Qara başım sənə qurban, nə isə düz söylə.".

* * *

Uyqular içrə yatarkən, qulağı səs duydu,
Yad deyildi, bu tanış bir səs idi, doğruydu.
Taqəti canda yox ikən anasıyla qonuşar,
Ananın səbri bu nisgilləri duyduqda daşar.
"Bəri gəl, birçəyi ağ, cismdəki canım ana,
Hər yaman gündə mənim şövkət ilən şanım ana.
Qazılıq dağdakı otları- suları qınama,
Yol kəsən kafir içində qoçuları qınama.
Suçu yoxdur qazılıq dağda qoşarkən, geyikin,
Dırmaşıb boz qayalıqları aşarkən, geyikin.
Böylə qarğışları aslan ilə qaflanə demə,
Bu yaman sözləri tərlan ilə ceyranə demə.
Suç nə aslanda, nə qaflanda, nə Qazlıq dağda,
Mənə yalnızca atam qıydı bu kövrək çağda.
Bir uğursuz oğul idim, məni tale şığadı,
Gəlib üç yol qocaman Xizr yaramı sığadı.
Dedi – sarsılma, sənə bu yaradan yoxdur ölüm,
Doğru insanlığa çatmağa sınaqdır bu zülüm.
Can dəvasın – dedi – hər kimsə təbiətdən alar,
Yaraların ana süd, dağ çiçəyindən sağalar.".

Bunu duycaq bütün afaqə yayıldı qızlar,
Ay qabaqları, yanaqları sönüb- solmazlar.
İyidin qayğışına cümlə gözəllər qaldı,
Kim çiçək topladı? Kim dərdinə dərman aldı?
Qoçağın şə'nini siz dəhrdə alqışladınız,
Alqış o dərdə ki dərmanına siz başladınız.
Gətirib gizlicə oğlanı tumar eylədilər,
Bir sönən ulduzu zülmətdə yanar eylədilər.
Bəslənib, bir də qoçaqlarına yar oldu Buğac,
At çapar, əldə qılıc- neyzə tutar oldu Buğac.

* * *

Buğacın dönməyi sarsıtdı o qırx alçağı,
Qocaman bəylərinə cümləsi oldu yağı.
Vuruban Dirsə Xanın qollarını bağladılar,
Çapar ikən oğuzun düşməninə uğradılar.
Bunu duycaq ana söylər, necə söylər, görəlim,
Dinləyin, hadisənin şərhinə indisə gəlim:
"Görüyorsun nələr oldu, necə çaylar daşdı,
Sarsılarkən uca dağlar, qayalar ağnaşdı?
Nə fəlakətlərə, seyr eylə, atan tən gəldi,
Bizdə düşmən yox ikən, üstünə düşmən gəldi.
O sənə qıydısa oğlum, sən ona qıymagilən,
Heç zaman düşmən əlində atanı qoymagilən.".
Belə qurşandı qılıc, bir ələ qalxan aldı,
Fikri üsyanla dolub, gözlərini qan aldı.
Üz tutub yollara düşmənləri bir- bir aradı,
Alıcı gözlər ilən dağla aranı daradı.
Ucadan baxdı ki, yağilər oturmuşlardı,
Ələ al badə tutub, məclisi qurmuşlardı.
– Bu gələn kimsə, yəqin, düşmənimizdir, – dedilər,
– Tutuban əllərini bağlayalım. – söylədilər.
Dirsə Xan söylədi yoldaşlarına? "Haydı aman!,
Göylərin tanrısının birliyinə yoxdu guman.
Siz çözün qollarımı, mən iyid ilən danışım,
Çox düşübdür belə tufanlara qövğalı başım.".

* * *

Dirsə Xan oğluna söylər, necə söylər, görəlim,
Haydı, hekmət dolu bu sözlərə diqqət verəlim:
"Yügürük atlar əgər getdisə, məndən getdi,
Qatarımdan dəvələr getdisə, məndən getdi.
Bir minik səndə də var isə, iyid, söylə mənə,
Düzülən çöldə qatar isə, iyid, söylə mənə.
Getdi yəğmayə qoyunlar isə, məndən getdi,
Məni gözdən salıb ellər, necə rüsvay etdi.
Səndə də var isə şişlik, gəl iyid söylə mənə,
Sənə hörmət verər isə el, iyid, söylə mənə.
Başı altın ağ otaq getdisə, məndən getdi,
Od, ocağında sönüb, bilgi biləndən getdi.
Səndə də var isə altın baş otaq, söylə mənə,
Gecə dincəlməyə bir isti yataq, söylə mənə.
Alagöz qızlar əgər getdisə məndən getdi,
Səbr ilə taqət o qızları sevəndən getdi.
Səndə də var alagöz sevgili isə, de mənə,
Səni bir incə könül istədi isə, de mənə.
Nə gərəkdir savaşalım, vuruşalım, geri dön,
Niyə qalxan- qılıc ilə duruşalım, geri dön.
Öz cəvan oğluma qıymış o yazıq kimsə mənəm,
Tanrıdan üz çevirən, dini azıq kimsə mənəm.".

* * *

Qayğılanmış cəvan oğlan necə söylər, görəlim,
Dinləyin, sözlərinin şərhinə indisə gəlim:
"Bilirəm, atla qoyunla dəvə səndən getdi,
Alagöz qızlar o qızları sevəndən getdi.
Mənim isə bir atam var, qocamış, saqqalı ağ,
Vurub, alçaqlara dustaq olalı, qəlbimə dağ.
Onu alçaqlar əlində buraxası deyiləm,
Bir gün onsuz qoca aləmdə durası deyiləm.".
Səslənib, yar ilə yoldaşına him verdi Buğac,
Öz qılıncın siyirib mə'rəkəyə girdi Buğac.
Soylu atları iyidlər təpərək toplandı,
Düşmənin başına oxlar səpərək toplandı.
İşə kəskin qılıc ilə qara qalxan düşdü,
Fitnələr başladı aləmdə, yenə qan düşdü.
Qışqırıqlar ilə qaç- qovla yürüş başlandı,
Həqq ilən batil arasında vuruş başlandı.
Kiminin boynu vurulmuş, kimi dustaq olmuş,
Kimi atdan düşər ikən gözünə qan dolmuş.
Qanlı meydan ara oğlanla qucaqlaşdı ata,
Xoş onun halına kim, bir belə dövrana çata.

Dədə qorqud əlinə saz alıban boyladı boy,
Düzdü- qoşdu bu oğuznamələri, soyladı soy:
Gəlibən keçdilər onlar da qoca dünyadan,
Qonuban köçdülər onlar da qoca dünyadan.
Hamı bu yerlərə kərvan kimi qondu, köçdü,
Hamı bu yurda müsafir kimi gəldi, keçdi.
Fani insan köçər ikən yenə dünya qaldı,
Nə bu aləmdə sevənlər, nə də sevda qaldı.
Kimə qaldı bu sevinc ilə kədərli dünya,
Dolar ikən boşalan, gəldi- gedərli dünya?
Yazdım, aləm durar ikən, ulu bu söz yaşasın,
Qara dağlarınızın şövkəti sonsuz yaşasın.
O gözəl, daşqın axan çaylarınız var olsun,
Hər yaman gündə görüm tanrı sizə yar olsun.
Qırmasın kimsə qanadlarınızın uclarını,
Qorusun həqq Oğuzun dövləti ilən varını.
Dədə Qorqud bura çatdıqda nə söylər görəlim:
Bir dua ilə bu dəstanə gəlin son verəlim.
Dizinizdə təpər olsun, gücünüz qollarda,
Qoşaraq büdrəməsin atlarınız yollarda.
Yıxılıb ağnamasın qarşı yatan dağlarınız,
Qocaman zirvələri ərşə çatan dağlarınız.
Tanrı alçaqlara möhtac sizi eyləməsin,
Diliniz ömrdə "neylim, nec edim?" söyləməsin.
Cənnət olsun yeri ağ saçlı analarınızın,
Habelə saqqalı ağ, şanlı atalarınızın.
Haq sizə yar olaraq, yardımını ərdirsin,
Sizə var- dövlət ilə şan ilə şövkət versin.
Qıymasın Tanrı, sizin mizrağınız çəntilsin,
Ulu bu ölkəni düşmənlərinizdən silsin.
Sönməsin həqqin ocağı, yanar olsun çırağı,
Oğuzun bol yaşasın tarlası, bostanı, bağı.
Rəfrəfəm, şanlı bu məclisdə səadət duyuram,
Mən bu dəstanə "Xanım hey!" – deyərək son qoyuram.

Tehran, qış 1997, yaz 1998

Yeni Əfsanə

2009-01-06T11:55:00.000-08:00

Yeni Əfsanə
Yaz açıldı, könül istər, yeni əfsanə desin,
Yeni sevdayə boyansın, yeni cananə desin.
Ruzgarın anası bəslədiyi bir gözələ,
Salsın öz rəğbətini, vəsfini dürdanə desin.
Sübhə tək sevgilinin sinəsinə baş qoysun,
Qoy cavandır, hara istər, ora kaşanə desin.
Şux baxışları ilən dəhrdə sərxoş qalsın,
İki ceyran gözə bir kəlmədə meyxanə desin.
Bir könül ki iki yüz min səsi birdən dinlər,
İndi yetmiş iki millət ona divanə desin.
Zülfün öz qaydası aləmdə pərişanlıqdır,
Kim ona badi- səba, kimsə də qoy şanə desin.
Rəfrəf eşq ilə cəsarətdən əbəsdir söz edə,
Yaraşandır ki, odun rəmzini pərvanə desin.
Tehran, May 2002

Ayət
İnsaf edən olsaydı, qan aləmi tutmazdı,
Öz əhdini insanlar dövranda unutmazdı.
Sən Ildırım olsaydın, bu göylərə çaxmazdın,
Daşqın Araz olsaydın, bu yerlərə axmazdın.
Hər kəs bu ziyafətdən bir pay götürüb keçdi,
Bu şövkət ilən şanı heyrətlə görüb keçdi.
Kəndi yıxılan kimsə ah ilə fəğan etməz,
Xam arzular üstündə öz bağrını qan etməz.
Xoşdur ayaq üstündə ölmək bu sürünməkdən,
Mə`nasız olan yerdə mə`nalı görünməkdən.
Qızğın bir ocağı sən sönmüş nə üçün sandın?
Aləm odu var saydı, sən buzlara qurşandın.
Sönmüşsə əgər atəş, artıq əli yandırmaz,
Hər hansı təmənnanı insanda oyandırmaz.
Artıq dəli bu könlün toxtaqlığı başlanmış,
Dəhşətli o çığrışlar dövranda yavaşlanmış.
Qoy bu qoca dünyanın öz rəsmi dəvam etsin,
Qoy məndəki üsyanı bu faciə ram etsin.
Qoy faciələr dinsin, bizlərdə cəsarət yox,
Şərh erməyə bizlərdə bu sirri məharət yox.
Hər kim ata mindiysə, afaq ona yol verməz,
Hər kimdə kitab olsa, bu talei ön görməz.
Bir məş`əlim olsaydı, bu zülməti yaxmışdım,
Aydın su kimi cümlə afaqdə axmışdım.
Vur- tut mənə qalmışdır hissim və o sərt andım,
Bu nifrəti aləmdə hər şeydən əziz sandım.
Sən nifrətə seyr eylə, bir gör nə müqəddəsdir,
Nifrət səsi sinəmdən afaqə çatan səsdir.
Söz zərfi zamandırsa, susmaq əbədiyyətdir,
Bir mö`cüzədir xilqət, söz bir ulu ayətdir.
Bir kəlmə danışsaydın, bu faciə düşməzdi,
Su başdan aşıb, könlüm üsyanə yetişməzdi.
Saəetlər ötüb- keçdi, dincəlmədi bu gözlər,
Sinəmdə qalanmışdı həsrət dolu haq sözlər.
Qalmışdı nə bir səs bu aləmdə nə bir kimsə,
Artıq hədər olmuşdu, hər kəlmə ki verdimsə.
Mən onda ki susmuşdum, bir zəlzələ dilləndi,
Yaxşıyla yaman fərqi birdən- birə bəlləndi.
Əllər də günahkardı, dillər də günahkardı,
Torpaq da, təbiət də, yellər də günahkardı.
Sən faciədən sorma, afaq özü şahiddir,
Çatlaq bu divar ilə bu taq özü şahiddir.
Alqışlarımız birdən fəryad ara məhv oldu,
Fəryadıma alqışlar dövranda cavab oldu:
İbrahim üçün, ey od, sağlam və sərin davran,
Şövkətli bu dövranı bir sehrli ayət san.
Tehran, Janvar 2000

Dizəcdə Ədəbi Qurultay

Rəhmətlik Əli Kəmalinin təşəbbüsüylə
Dizəc qəsəbəsində keçirilən ədəbi yığnaqla bağlı xatirə

Çatdı dövran, dedilər: “şanlı qurultay olacaq,
Deyilən söz bizə bürhanilə fətvay olacaq.
Sadiq olsun deyə öz andına, öz ilqarına,
Düşdü bir qafilə şövq ilə Dizəc yollarına.
Dizəcin, kimsə inanmazdı ki, cənnətdi yolu,
Hava başdan-başa bir şanlı səadətlə dolu.
Yol üfüqlərdə buludlarla qovuşduqdanmı,
Yoxsa şən duyğularım sinədə coşduqdanmı,
Nə zamansız, necə sonsuz görünürdü bu səfər,
Sankı aləmdə nə bir qüssə var idi, nə kədər.
Axşam olcaq qocaman köylərə kərvan gəldi,
Haydı, bir məş’əl alışdır, bizə mehman gəldi.
Bir dəyirman kimi göylərdə fələk dönmüşdü,
Günəş ətləs donunu toplayaraq sönmüşdü.
Ayla, ulduzla, bu dövranilə insan haqdır,
Hər qaranlıq gecənin arxası aydınlıqdır.

Səhər olduqda qurultay deyə yollanmışdım,
Mən əzəldən ulu hekmətlərə heyranmışdım.
Başı sevdalı cavanlar mənə yoldaş oldu,
Qocaman dəhrdə bir mutlu zaman doğruldu.
"Çox qalır, başlana o şanlı qurultay," – dedilər,
"Bulmasan bir də bu saətlərə sən tay," – dedilər.
"Bu şərab ayrıdı, bu bəzmilə mehman ayrı,
Bu cəlal ayrıdı, bu şöhrət ilən şan ayrı.
Ömrdən bizlərə pay cümlə bu nar kölgəsidir,
Başda sevda duyan, insanların ən bilgəsidir.
Xoş onun halına kim, dəhrdə yar-yoldaşı var,
Əql sərmayəsi boldur, ovucunda qaşı var.".
"Kimdə qaş var isə, şimşək onu yaxmaz," – dedilər,
"Hər kəsin niyyəti xoş, ulduzu axmaz," – dedilər.
Dizəcin çevrəsi göm-göy obaların yeridir,
Uca dağları Koroğluyla Nigarın yeridir.
Ənginar ətri bu dövranı bütün məst eləmiş,
Ağ buludlar bütün afaqə təravət çiləmiş.
Könül aydınlığını sakit axan çayda görür,
Öz kiçik haqqını bu dəhrdən insan götürür.
İştiyaqım günəş afaqı yaxandan bəridir,
Ala gözlər mənə sevdalı baxandan bəridir.
Görünür indi üfüqdə sıralanmış gəmilər,
Sankı mavilərə şövq ilə gedir sevgililər.
Mutlu çağlarda çıxan qarşıma fürsətlər tək,
İllənən badələr ilən dolu bir sağər tək,
O cavan sevgili gözlər mənə dövran oldu,
Könlümün qayəsi istəkli bir insan oldu.

Aləmin fitrəti birdən-birə təğyir etdi,
Ötüşən fırtınalar xilqətə tə’sir etdi.
Boz buludlar bu ziyafətlərə mehman gəldi,
Əldə məş’əl götürüb, sinədə Ümman gəldi.
Ildırım hay qoparıb, sarsıdaraq hər yanı,
Öz qılıncıyla kəsib-doğradı bu dövranı.
Göz önündən neçə min atlı alayları qoşur,
Yayılır çöllərə səs, dəhrdə fəryad oluşur.
Göy nəsillər boyu insanlara səslənmişdir,
Səslənərkən bizə, tarix özü bəslənmişdir,
Kim bilir, fırtınadır, yoxsa ibadətdir bu,
Ya təbiətlə qoşa köhnə bir adətdir bu.
Ya min illərcə sürən bir qocaman hadisədir,
Ya da bir qəsr ki, düşmüş adı dildən dilədir.
Biz, yəqin, bu qocaman hadisələrdən bir izik,
O qədim qəsrlərin köhnə uçuqları bizik.
Bizə yağmur ilə göy qurşağı yoldaş oldu,
Fani insan bu təbiətlə könüldaş oldu.

Mən o məhfillərə çatdıqda zaman ötmüşdü,
Çoxlu fürsətlərə baxdım, tükənib, bitmişdi,
"Başlanıb, xeyli zamandır, o qurultay," – dedilər,
"Qəflət ilən bu ömürdən kim alıb pay?" – dedilər.
Söylədim: "Ey yaradanlar bizə fəxr ilə şərəf,
Uca qamətləriniz elmdə sonsuz bir səf.
Doğrudur, mən bu qurultaydan uzaq qalmışdım,
Amma bir başqa qurultayda qərar almışdım.
Cümlə afaq bu məbhəsdə bulunmuşlardı,
Öz dərin hekmətini insana sunmuşlardı.
İştirak eylədilər ağ sonalar, tərlanlar,
Bu yaşıl sahili şövq ilə gəzən ceyranlar.
Torağaylar, ucalan göylərə qartal quşlar,
Cümlə fəxr ilə şərəf zirvəsinə qonmüşlar.
Göy yamaclar, duman ilə dolu sonsuz dərələr,
Uca dağlardakı mavilərə qalxan bərələr.
Ildırımlar, bütün afaqı tutan yağmurlar,
Yayılan hər yana ətləs kimi parlaq nurlar.
Şairin, arifin ilhamı təbiətdəndir,
Cümlə irfan ilə elm ordakı vüs’ətdəndir.".
Rəfrəfin könlü ziyafətlərə mehman oldu,
Bizə bu xatirə hekmət dolu dəstan oldu.
Tehran, Sentyabr 1997

Acılar

2009-01-06T11:53:00.000-08:00

Acılar
Ömr bir qurbətdi, zülmət yolları kərvan dolu,
Vur-döyüş, qalxan-qılıc fəryad ilə dövran dolu.
Dizlərim qançır, zaman çılğın, tükənmiş taqətim,
Yağılar qarşımda səf çəkmişdilər meydan dolu.
Ulduz axmışdı, bütün afaqı tutmuşdu qəhər,
Mən dayanmışdım o tufanlarda, gözlər qan dolu.
Mən də bu dağlar kimi qoynumda tarix bəslədim,
Sinəsi hər sıldırım, hər sal daşın dəstan dolu.
Çox dolandım izdiham içrə, səfil, qürbətləri,
Gündüz ikən gözlərim yorğun, sözüm həzyan dolu.
Getdi yar-yoldaşım əldən, canyananım qalmadı,
Odlu bir çox imtihanlar ilə bu dövran dolu.
Hansı bir tutqun könüldən xoş qəzəllər dillənər?
Sorma Rəfrəf, nisgilimdən, yazmışam divan dolu.
Tehran, Mart 1998

Heydər Babanı Dillərə Salan Şairə Alqış
(Şəhryar Haqqında)
Qayalar durar ikən öz yerində ömür-günüm sel olub gedir,
Dolanır fələk, tələsən zəmanədə aylarım il olub gedir.
Gərək insanın qala bir izi boşalıb-dolan qoca dünyada,
Kimi bu zəmanədə məhv olub, kimi şanlı bir el olub gedir.
Yaşasın görüm duru sevgi ilə həqiqəti yazan əlləri,
Hamı sən gətirdiyin o təriqətə indi mayil olub gedir.
Hamı səf çəkib, sənin “Ildırım” dediyin o ayəti seyr edir,
Bərəkət yağışları damla-damla zəmanədə sel olub gedir.
Işığında bu əməyin ucaldı şərəflə şövkətimiz bizim,
Bir elin qaranlıq içində məş’əli bu gözəl dil olub gedir.
Üzüləndə köhnə yəqinimiz bizə sən səadəti payladın,
Hamı qol qoyub, hamı and içib, bu yəqinə qail olub gedir.
Yenə Rəfrəfin sinəsində odlu sevinc dalğası çırpınır,
Çəkilir duman, kədərim üfüqlərə sovrulub, yel olub gedir.
Tehran, Aprel 1998

Amandır yet
Əsən tufanda varlıq tar-mar olmuş, amandır yet,
Mənə yoldaş nə bir özgə, nə yar olmuş, amandır yet.
Özün məş’əl gətir, çoxdan bu məşriqlər günəşsizdir,
Qaranlıq qarşıda hündür divar olmuş, amandır yet.
Bir oddan başqa, söylə, ömrdən hansı nəsibim var?
Sükut içrə dözən könlüm yanar olmuş, amandır yet.
Sinəmdə çırpınan bu hissi bir tədbir ilən toxtat,
Mənə divan tutan bu qayğılar olmuş, amandır yet.
Düşüb tufana bir yarpaq kimin gəzdim bu dövranı,
Soyuq qürbət zamansız bir diyar olmuş, amandır yet.
Necə bu izdiham içrə mənim yorğun səsim dinsin?
Qopan haylar üfüqdə bir hasar olmuş, amandır yet.
Nə bir alqış dilim söylər, nə bir sevda duyar könlüm,
Ömür son bilməyən bir intizar olmuş, amandır yet.
Deməzlər Rəfrəf incikdir həyatın macərasından,
Öz əhdin cümlə insanlar danar olmuş, amandır yet.
Tehran, May 1998

Nə Üçün Ağladın?
Ey sevənləri bir qatar olan, nə üçün ağladın?
İncilər gözündən damar olan, nə üçün ağladın?
Dərdə kim salıb ağ sinəndəki incə könlünü?
Qəlbi qüssədən ey yanar olan, nə üçün ağladın?
Ey könül könüldən dönən bu çaşqın zəmanədə,
Eşq mülkünə şəhryar olan, nə üçün ağladın?
Səltənət sənin, istəsən yarat, yoxsa məhv elə,
Yoxdan ey bu aləmdə var olan, nə üçün ağladın?
Könlü mübtəla, yol boyunca durmuş sevənləri,
Bir gülüşdən ey bəxtiyar olan, nə üçün ağladın?
Söhbətində ey kəlmə söyləmək mümkün olmayan,
Ey xumar gözün sözqanar olan, nə üçün ağladın?
Ey cəvan səsi mahnılar ilən səsləşən gözəl,
Munisi kəman ilə tar olan, nə üçün ağladın?
Yeddi bir dəyirmanda yox mənim bir ovuc unum,
Ey mənə bu dövranda yar olan, nə üçün ağladın?
Tehran, Avqust 1998

Öygü
Od yarıldı, od içindən yəni dövranı yaratdın,
Sevgi duymaqdan ötür fitrət ilən canı yaratdın.
Qor töküb, aləmi yandırmağa parlaq günəş oldun,
Eşqi, göz yaşını, canlardakı sevdanı yaratdın.
Sən həqiqətləri pozdun, yeni mizanları qurdun,
Əqli çaşdırmağa sehr ilə müəmmanı yaratdın.
Böylə adət yox idi, sən bu yaman dəbləri qoydun,
Şux baxan gözləri, dövrandakı yəğmanı yaratdın.
Çırpınan hər könülün istəyi, amalı sən oldun,
Tökülən yetmiş iki millət ara qanı yaratdın.
Qocaman dağları, dağlardan aşan xoş xəbəri,
Elçini, əldəki məktub ilə tuğranı yaratdın.
Rəfrəfin gör necə dildən-dilə ad-sanı düşübdür,
Sən o zülmətlər içindən bu təcəllanı yaratdın.
Tehran, Noyabr 1998

Yalan
Bu əhd ilə dövran ilə afaq yalandır,
Bu həndəsə, bu həcmlə bu taq yalandır.
Atların ayaq səsləri ilə çığırışlar,
Əllərdəki qalxan ilə mizraq yalandır.
Bu sərgi, bu düzgü, bu qurultay, bu heyrət,
Bu şanlı ziafətlə bu misaq yalandır.
Ayət sizə göylərdəki ulduzla günəşdir,
Tarix yaşadan yoxsa bu torpaq yalandır?
Əfsanədi bu sevgi, bu gözlərdəki yaşlar,
Bu andla ilqar ilə üşşaq yalandır.
Tək doğru əgər var isə aldanmağımızdır,
Bu köhnə rəvayətlə bu övraq yalandır.
Rəfrəf, nə üçün hər gözəlin fe`linə uydun?
Bu sevgi, bu həsrət, bu alışmaq yalandır.
Tehran, Mart 1999

Qayıdış
Haydı bu qapları açın, əldə çiraq gəlmişəm,
Şairəm, öz elimdən ilham alaraq gəlmişəm.
Könldəki sevincimi sizlərə paylayım deyə,
əski zəmanədən bura dildə soraq gəlmişəm.
Məndəki iştiyaq bir yanqın olur yavaş- yavaş,
Qətrələrim tükənmədə, dilim quraq gəlmişəm.
Məsləkim eşqdir mənim, qanımı hər zaman tökün,
Əldə varımdır nə qılıc, nə bir yaraq gəlmişəm.
Dumanlı dağları aşan o gözlənilməz xəbərəm,
Mürgüləyən çöllərə mən səs salaraq gəlmişəm.
Ayaqlarım qançır olub, taqəti yox dizlərimin,
Yolda nə mənzil etmişəm, nə bir duraq gəlmişəm.
Əldəki məş`əlləriniz zəmanələrdə sönməsin,
Qaranlıq olsun deyə sizlərdən iraq gəlmişəm.
Tehran, Mart 1999

Göy Üzü Qəzəli
Şaxır ıldırım, göy üzü yanar olacaq qədər,
Dözürəm, içimdəki od mahar olacaq qədər.
Bir ömür zəmanədə mən həqiqəti səslədim,
Çağıran səsim uca bir haray olacaq qədər.
Səni bu gecə, yeri var, şərab ilə bəsləyəm,
Ala gözlərin yorulub xumar olacaq qədər.
Sənə eşqi anladacağıma yaramaz dilim,
O hekayətə bu səhifə dar olacaq qədər.
Dayanıb, bir anın içində könlünü dinlədim,
Tələsən zəmanədə bəxtiyar olacaq qədər.
Alışan üfüqdəki bu günəş kimi doğrusan,
Mənə bu qəribə zamanda yar olacaq qədər.
Qoca Rəfrəfin başabaş qəzəlləri incidir,
Adı hər zaman bu cahanda var olacaq qədər.
Tehran, Aprel 1999

Gözəlin Eyitimi
Bir neçə tərsa qızı gördüm sənə saz öyrədirlər,
Şur içində titrəşən sövt ilə avaz öyrədirlər.
Ceyranın sonsuz yaşıllıqlarda seyran etdiyindən,
Bəhs edərkən, səndəki şux gözlərə naz öyrədirlər.
Andı, göz yaşlarını, ilqarı bir ayət sanırlar,
Bir səni bu macəralərdə həvəsbaz öyrədirlər.
Göylərin sonsuzluğunda yüksəlişdən bəhs edirlər,
Gənc bir tərlanə mavilərdə pərvaz öyrədirlər.
"İnsaf eylə, xoş söz ilə cümlə insanları dindir,
Bu gözəllik bir kəsə aləmdə qalmaz" - öyrədirlər.
Al bu məşəl, bu cəsarət, bu sənin parlaq kitabın,
Dil düşünməz tiflə peyqəmbərlər e`caz öyrədirlər.
Dinlə, Rəfrəf, könlün ilham ilə dolmuşkən, mələklər,
Kəlmə- kəlmə ayə təfsir eyləyib, raz öyrədirlər.
Tehran, Dekabr 1999

Unut
Sovuşur faciələr, köhnə zamanları unut,
Yeni dövran qurulur, əski planları unut.
Hipotezlər daha insanlara yol göstərmir,
Gəlir iman çağırışları, gumanları unut.
Qayğılanma, olan olduysa, keçənlər keçdi,
Tökülən torpağa haqsız yerə qanları unut.
Mən göz aydınlığını bir kərə anlatmışdım,
Bütün afaqı günəş tutdu, dumanları unut.
Bilirəm, məsləkin aləmdə sənin eşq idi,
O gözəl məsləkə sorğuyla baxanları unut.
Onu bil, sən yaşadan fəlsəfələr sarsılacaq,
Bir qanan sevgili bul, cümlə cahanları unut.
Rəfrəf, öz canını incitmə, bir az toxtaq bul,
Yeni dövranı düşün, yaxşı- yamanları unut.
Tehran, Sentyabr 2000

Yeni Dövran
Könlüm etsə bu gecə aləmi seyran azdır,
Nə qədər badə süzüb, gəzdirə canan, azdır.
Odlu misralarımın şö`lə saçan və`dəsidir,
Şe`r yazsam bu gecə bir dolu divan azdır.
Sən zamanları dəyişdin, yeni mizan qurdun,
Versəm o himmətə İran ilə Turan azdır.
Bax, nə xoşdur duruşun mənzərələr qoynunda,
Söyləsəm bu yerə cənnət, sənə ceyran azdır.
Sallanış səndə, zamanları ötən boy səndə,
Uca bu hekməti şərh etməyə Loqman azdır.
O səadətlə gülən gözləri şahid çəkirəm,
Eyləsən var- yoxumu min dönə talan, azdır.
Tehran, Dekabr 1999

Deməzlər
Hər börkünü yan qoymuşa salar deməzlər,
Hər kim qılıc oynatsa, cahandar deməzlər.
Hər cilvələnən yosmanı ceyran tanımazlar,
Hər qaş- göz atan lö`bətə tərrar deməzlər.
Hər şux baxan aramı könüllərdən alanmaz,
Hər yol kəsənin vəsfini əyyar deməzlər.
Dirhəm gətirənlərdə Züleyxanı tanırlar,
Hər Yusif olan qürbətə bazar deməzlər.
Dövran sovuşur, fe`linə bir kimsə uyan yox,
And içmə ki, hər boş sözə ilqar deməzlər.
Bu vadiyə vird ilə, təvaf ilə girilməz,
Hər zairi təşrifə səzavar deməzlər.
Get, durma, sınaqlar sənə olduqca çətindir,
Sevdayə düşən hər gözələ yar deməzlər.
Rəfrəf, sən özün ölçünü miqdarı tanırsan,
Ellər yamana yaxşı, yoxa var deməzlər.
Tehran, Dekabr 1999

Könül, Vaz Keç
Könül, vaz keç məlamətdən, ki bir şövkət talan oldu,
Keçənlərdən gileylənmə, keçən keçdi, olan oldu.
Nə aydın badələr qaldı, nə ünsiyyət könüllərdə,
Zamansız bu üfüqlərdə həqiqət bir guman oldu.
Sən axdın cilvəsiz bir duyğu tək parlaq bu dövrandan,
Sönən bu taleə göydə axan ulduz nişan oldu.
Unut vəhşi o yağmurlar tökən çılğın zamanları,
Ki biganə buludlardan bütün varlıq duman oldu.
O sevdadən qalan ancaq uçuq taq ilə eyvandır,
Salan məskən o mənzillərdə əqrəblə ilan oldu.
Nə Qarun ilə Hatəm var, nə dinar ilə dirhəm var,
Nə Ərtunqa, nə Rüstəm var, nə İran, nə Turan oldu.
Mənim küfrüm sizin imanınızdan çox münəvvərdir,
O dövran bitdi, o köhnə təriqətlər yalan oldu.
Bu nə işdir, yenə Rəfrəf qalıb ceyran həvasında?
O şairdir, yəqin könlün, bu sevdayə salan oldu.
Tehran, Aprel 2002

Min Bir Çiçək
Sən orda ki varsan, dəli ceyranı deməzlər,
Göllərdə sona, zirvədə tərlanı deməzlər.
Min bir günəş ilə alışan səltənətin var,
Layiq sənə İran ilə Turani deməzlər.
Tök qanımı bir ləhzədə, dövran sənin olsun,
Bir ləhzə əgər doğrusa, dövranı deməzlər.
İstər məni rüsvay elə, istərsə də qurtar,
Eşq orda ki var, ölçünü- mizanı deməzlər.
Kim suçlu durur eşq sınağında bilinməz,
Yusifdə bu hüsn isə Züleyxanı deməzlər.
Cananı bu aləmdə işarətlə sevərlər,
Layiq ona hekmət dolu divanı deməzlər.
Min bir çiçək ilə səni ansam, yaraşandır,
Bu şövkət olan yerdə gülüstanı deməzlər.
Yanqında qorunmaqdan ötür əldə qaşım var,
Bu mö`cüzə var isə Süleymanı deməzlər.
Rəfrəf, səni bir çoxları sönmüş tanıyarlar,
Sevda dolu qəlbindəki volqanı deməzlər.
Tehran, Janvar 2003

Nafilə

2009-01-06T11:52:00.001-08:00

Nafilə
Ucalan səslər üfüqlərdən ötən qafilədəndir,
Göydə bu fırtına könlümdə qopan vəlvələdəndir.
Qıymayın haydı şəmatət, ağaran saç, bükülən bel,
Bir uzun yol boyu çiynimdə ağır bu şələdəndir.
Eşqin ayətləri, qəlbimdəki sonsuz bu ışıqlar,
O qaranlıqdakı əzm eylədiyim nafilədəndir.
Hələ qarşımda qaranlıq dərələr, boz qayalar var,
İztirabım bu sınaqdan, bu çətin mərhələdəndir.
Mənə yəğma kimi üz tutdu, qərarım kimi getdi,
Yaralanmış, könülüm, başdan aşan qailədəndir.
Sən ki, bir dür giləsindən də əzizsən, nə bilirsən,
Tökülən torpağa göz yaşları ağlar gilədəndir.
Oyanıb dövləti, əl bir də götürməz hörüyündən,
Rəfrəfin şövkəti-şanı bu uzun silsilədəndir.
Tehran, Mart 1997

Dilə Gəlsin
Oyanış sirrini, neysanları dindir, dilə gəlsin,
Qoca bu hekməti, dövranları dindir, dilə gəlsin.
Necə zülmətləri mən bir axan ulduz kimi keçdim,
Eşq odundan alışan canları dindir, dilə gəlsin.
Necə daşdan-daşa çırpınmağımın şərhi yamandır,
Qarlı dağlardakı tufanları dindir, dilə gəlsin.
Taqətim yox danışam, qardaşa qardaş necə qıydı,
Tökülən torpağa al qanları dindir, dilə gəlsin.
Mübtəla olmasa bir kimsə, bu nisgilləri duymaz,
Qüssədən sinəsi şan-şanları dindir, dilə gəlsin.
Eşqdir səltənət, altınla gümüş kimsəyə qalmaz,
Sən Mədaindəki eyvanları dindir, dilə gəlsin.
Nə üçün Rəfrəfi şux gözlərə şeyda yaradıblar,
Göy çəmənlərdəki ceyranları dindir, dilə gəlsin.
Tehran, Mart 1997

Gün Açıldı
Gün açıldı, mutlu zəmanə doğdu, haray kimin ucalandı bu,
Gözüm aydın, uğruma gör nə çıxdı, cahanə fitnə salandı bu.
Yaraşıq desəm, yaraşıqlısan, yaradan nə xoş yaradıb səni,
Nə gələr zəvalə gözəlliyin, nə zəmanələrdə solandı bu.
Necə xoş baxandı xumar gözün, yaman ev yıxandı xumar gözün,
Baxıb od yaxandı xumar gözün, əcəba nə könlü çalandı bu.
Yar alar yarın qadalarını, canı cananın yanar aşiqə,
Baş açandı, dil düşünəndi, hər qəmə cümlə çarə qılandı bu.
Nə olar dəniz suyu dalğasız, nə də sizlərin canı sevdasız,
El içində var belə söz ki, qəsdi yamandı, dinə talandı bu.
Naz olanda çox, uzanar nağıl, gəl otur, içək bu səadətə,
Tələsik ömürdü sürüb keçir, kimə, bircə söylə, qalandı bu?
Məni bu yaman hal içində bir nəzər əhli dün görə söylədi,
Oda kim yaxılmasa bu sınaqda, guman edər ki, yalandı bu.
Başarınca beş gün ömürdə yaxşılıq eylə, rə’fət ilən dolan,
Qoca dünyanın nə bahası var? Boşalıb həmisə dolandı bu.
Tehran, Mart 1997

Səni Cəddin!
Gəzmə bu yerləri bir “Samsonet” ilən, səni cəddin,
Qoy beş-on gün yaşayaq mə’rifət ilən, səni cəddin.
Sən ki, tarix boyu eşşək sürən idin, nə gedirsən,
Gündə Berlin ilə Parisə cet ilən, səni cəddin?
Tökülür ətlərim o “mersi buku” söyləməyindən,
Dinmə, bəsdir, yaramaz bu sifət ilən, səni cəddin.
Sən ki, Parisdəki övrətlər ilən randevu qoydun,
Lala-pəltək nə danışdın Janet ilən, səni cəddin?
Bu ədalətdi ki, yoxsul quru əppək yeyə bilmir,
Bəslənir sən kimilər gündə ət ilən, səni cəddin?
Yaraşandır sənə heç, qırcanasan, rəqs edərikən,
Şəllənən bu qarın ilən, bu g... ilən, səni cəddin?
Bəsdi, fəxr eylədiyin “Maykıl Cəkson” kimilərlən,
Əndi” ilən ya da bir başqa şit ilən, səni cəddin.
Yenə məhfil qurub, öz şə’ninə tə’rif danışırsan,
Yorma baş-beynimizi bu şərit ilən, səni cəddin.
Tehran, Aprel 1997

Dünya Düşkünlərinə Müraciət
Əlvida, yollarımız başqadı, kərvan ayrı,
İndi əhd ayrıdı, and ayrıdı, dövran ayrı.
Gözəlin eşqinə bir çoxları bel bağladılar,
Sizin insan ilə mən gördüyüm insan ayrı.
İncədən-incəyə hər hekməti biz yoxlamışıq,
Siz deyən damcı ilə biz deyən Ümman ayrı.
Ayrıdır biz gətirən əldəki bu məş’əllər,
Bu cəlal ayrıdı, bu şövkətilən şan ayrı.
Mən demişdim hamımız qardaş olaq bu yolda,
Qardaş ayrı, tökülən torpağa bu qan ayrı.
İmtihanlar sizə bundan belə qorxunc olacaq,
İndi at başqa, iyid başqadı, meydan ayrı.
Sizə kim söylədi ki, Rəfrəf içənlərdəndir?
Bizdə zənnilə guman ayrıdı, bürhan ayrı.
Tehran, Dekabr 1996, Aprel 1997

Gözəl İnsan Haqqında
Bu zaman başqa, bu ulduzla bu mizan ayrı,
İndi əhd ayrıdı, and ayrıdı, dövran ayrı.
Şövkət olsun deyə aləmdə gözəllər yaranıb,
Hər gözəl bir yana, mən gördüyüm insan ayrı.
İncədən-incəyə hər hekməti mən yoxlamışam,
Məhv olan damcı ilə kükrəyən Ümman ayrı.
Hər gülün, hər budağın vurğun olan bir quşu var,
Amma dağdan ucalan göylərə tərlan ayrı.
Kimə bu dəhrdə dövlət, kimə ad-san verilib,
Könlü vurğun, başı sevdalı bir insan ayrı.
Görən eyb etdi, bu nə bəzm ilə nə işrətdir,
Bu şərab ayrıdı, bəzm ayrıdı, mehman ayrı.
Dünyəvi sevgilərin şərhi deyil bu dəftər,
Bizə eşq ayrıdı, can ayrıdı, canan ayrı.
Tehran, Dekabr 1996, Aprel 1997

İlqar
Hamı dinləsin, mən fəryad olacağıma söz verdim,
Ucalan haraylardan doğrulacağıma söz verdim.
Yenə çırpınır bir tərlan kimi ayələr könlümdə,
Bu səsi bütün afaqə salacağıma söz verdim.
Özü hökm edir hər mə’nayə yadırğamaz tarixlər,
Mən o çırpınan tarix tək qalacağıma söz verdim.
Sözü sazımın dillərdə, məni gözləyin bu yerdə,
Mən o mahnıları bir də çalacağıma söz verdim.
O zaman ki, düşdüm ulduz kimi bu uzun sevdayə,
Alışıb bu atəşdən qovrulacağıma söz verdim.
Açılan səhər tək zülmətlər içində doğmuşdum mən,
Gecələrdən afaqə yol bulacağıma söz verdim.
Umaram ki, insan öz şə’ninə layiq bir yer tutsun,
Bu muradı dövranlardan alacağıma söz verdim.
Tehran, May 1997

And
Dilə gəlmişəm, dillərdə qalacağıma söz verdim,
Bu səsi bütün afaqə salacağıma söz verdim.
Məni gözlə dövranlarda, pozulan deyil bu ilqar,
Sənə hər zaman yar-yoldaş olacağıma söz verdim.
Aya, ulduza, əflakə, suya, torpağa and içdim,
Bir ömür bu anda sadiq qalacağıma söz verdim.
Mən əgər alışsam da, qoy alışım, yaman bu dərdə,
Ala gözlərinlə çarə qılacağıma söz verdim.
O zaman ki, düşdüm ulduz kimi bu uzun sevdayə,
Alışıb bu atəşdən qovrulacağıma söz verdim.
Ələ saz alıb gəldim, qoy səsimiz, dedim, birləşsin,
Yenə şanlı məclislərdə çalacağıma söz verdim.
O zaman ki, mən də Rəfrəf kimi duyğulardan yazdım,
Açılan çiçəkdən ilham alacağıma söz verdim.
Tehran, May 1997

Çapar
Gəldi bir çılğın capar, “dövranda var bəlva,” – deyə,
Dur münacat eylə, bitsin bəlkə bu qövğa,” – deyə.
Cümlə bu məxluq insandan didərgin düşdülər,
Kimse lovğalandı “Rüstəm”, kimsə “Ərtunqa” – deyə.
Hey çağırsam da, mənə bir nəfsdən gəlməz cəvab,
Qalmışam çaşqın, bu tufanlarda “va nəfsa,” – deyə.
Bir fal açdım, belkə bu sevdalı könlüm toxtasın,
Gəldi bir şahid, “dəiddünya və əhmilha” – deyə.
Eşqdən mən çırpınarkən güldü bir arif mənə,
“Cümlə çırpınmaqda aləm, sankı bir dalğa,” – deyə.
Kimse zənn etməzdi, Fir’övnün tükənsin şövkəti,
Oldu bir əfsanə, “inni rəbbükəl ə’la” – deyə.
Əldə bir divan tutub Rəfrəf bu dövranə gəlir,
“Al, budur sən gözləyən məktub ilə tuğra,” – deyə.
Tehran, İyun 1997

Bu Nə Qəflət, Bu Nə Rö’ya?
Gəldi bir qasid “Bu nə qəflət, bu nə rö’ya?” – deyə,
“Al, budur sən gözləyən məktub ilə tuğra,” – deyə.
Eşqə hər kim düşdü, cananı dilindən düşmədi,
Mən də məcnun tək qocaldım dəhrdə “Leyla,” – deyə.
Səpdiyim bəzr ilə rövnəq buldu hər gün eşqimiz,
Bəslədim, afaqı tutsun şanlı bu tarla deyə.
Sən sevinc ilə gülərkən silmədim göz yaşını,
“Dür kimin qoy parlasın gözlərdəki damla,” – deyə.
Kaş qalaydım başın üstə mutlu saətlər boyu,
Sən yataydın, mən o şeyda gözlərə layla deyə.
İndi parlaq bir günəşdən bu zaman aydınlaşır,
Səslədim, tutsun bütün dünyanı bu dalğa deyə.
Gəldi bir istəkli insan “üzmə, Rərfəf, canını,
Mutlu bir dövran olubdur, al ələ səhba,” – deyə.
Tehran, İyun 1997

Eybəcər Həyat
Ey bütün tarix boyu hər macərası eybəcər,
Cümlə ə’malı gödənsiz, hər ədası eybəcər.
Ey kəlamı cümlə təzvir ilə əfkarı riya,
Başdakı imanı, ağzında duası eybəcər.
Ey licimsiz davranışları bütün yontulmamış,
Fikrinin əlvan bu dünyada boyası eybəcər.
Ey bütün dünyada var-dövlətlə şöhrət toplamış,
İşdə həm yoxsulları, həm əğniyası eybəcər.
Ey üzə dünya batıb, məhv olsa, toz qondurmayan,
Dərdi başqa, dərdə düşmüşkən dəvası eybəcər.
Əski çağlardan tutub, şöhrətli bu dövranədək,
Elm ilə biganə ikən iddiası eybəcər.
Ey bütün beş duyğusuylan bir əlamət duymayan,
Söz deyərkən gön kimin qalın qafası eybəcər.
Ey bütün sən’ət sənin, yox başqa millətdə zəka,
Xalqı aldatmaqda huşilə zəkası eybəcər.
Məncə bu irfanilə, şe’rilə musiqi yetər,
Ey bütün ahəngi yöndəmsiz, sədası eybəcər.
Böylə məclislərdə yoxdur Rəfrəfin sərmayəsi,
Təb’i yoxsuldur, bütün cızma-qarası eybəcər.
Tehran, İyul 1997

İndidir (1)
Taleim yüksəldi, fürsət xoşdur, əyyam indidir,
Badə ver saqi, çatıbdır dövlətim, cam indidir.
Gəldi saət, çıxdı ulduz, sakit ol şıltaq könül,
Keçdi hicran, bu qaranlıq əhdə fərcam indidir.
Varlığım, hər şux baxarkən gözlərin, talan olub,
Bir də düşməz böylə xoş dövran ələ, kam indidir.
Bulmuşam mən eşqin iqlimində sonsuz səltənət,
Neilərəm dünyanı artıq, Misr ilə Şam indidir.
Uçmuşam afaqə sevdanın qanadlarilə mən,
Kəkliyim, tərlan quşum, laçınla durnam indidir.
Sevginin misralarından başlanır sonsuz həyat,
Söylə gəlsin hər nə var sinəndə, ilham indidir,
Qol verib, qurşaq tutub, sevdalı canlar rəqs edir,
Sən də Rəfrəf, sazı dilləndir ki, bayram indidir.
Tehran, Avqust 1997

İndidir (2)
Gün çıxıbdır şərqin eyvanında, dövran indidir,
Aləmin yaşıl, cəvan bağında cövlan indidir,
Kimdə bu şöhrət, bu qiymət, kimdə rövnəq böylə var?
Sən danış-gül şanlı məclislərdə, mərcan indidir.
Hər sənin qəsd etdiyin can ixtiyarından keçir,
Oxla bu sevdayə düşmüş sinəni, qan indidir.
Qarsalandım mən bu atəşlərdə sənsiz bir ömür,
Səslə yağmurları bu səhrayə, neysan indidir.
İllər-aylar ötdü, bir dərd oldu bu həsrət mənə,
Kam alım qoy dil-dodağından ki, dərman indidir.
Eşq kərvanım nəhayət mənzilə çatmaqdadır,
Bir də şeyda gözler ilən gül ki, talan indidir.
Üz tutubdur bir ümid ilən sənin dərgahına,
Gəl cəvan bu Rəfrəfi qaytarma, ehsan indidir.
Tehran, Avqust 1997

Damarımdakı Al Qanım, Oyan
Ulduzum parla, damarımdakı al qanım, oyan,
Bir zamanlar alışan, sevgi ilən, canım, oyan.
Bax, bu aləm bəzənibdir başa-baş hüsnilə,
Əskidən ay kimi surətlərə heyranım, oyan.
Sən də bir ulduz alışdır bu qaranlıq yolda,
Ey bu dövranı ışıqlandıracaq danım, oyan.
Ey təlatümlü zamanlardan əsən duyğularım,
Çırpınan dağlara bir zəhmli tufanım, oyan.
Xilqətin bir dəyişilməz dəbidir məhv eləmək,
Yaraşan xilqətə qeyrətli bir insanım, oyan.
İndi məclis sovuşub, mey tükənib, cam sınıb,
Ey zamansız bu ziyafətdəki mehmanım, oyan.
Xalqlar şövkətini Rəfrəfin alqışladılar,
Parlayan, bir qara zülmətdəki, dövranım, oyan.
Tehran, İyun 1997

Bayağı Musiqi Məclisindən Sonra
Bu qurbətdə sizin hər virdiniz doğru, yalan bir mən,
Tanışlar-özgələr yanında hər sirri əyan bir mən.
Nədən yox məndə bu şövkətlərə alqış deyən bir dil,
Cəmaət cümlə işrətdə, kədərdən bağrı qan bir mən.
Əzəldən şairin könlündə bir ayət çıraq olmuş,
Işıq dünyasına çatmış bütün sizlər, duman bir mən.
Nə hacət var, dilim söz söyləsin ilqar olan yerdə?
Öz əhdindən fələk dönmüş, söz üstündə duran bir mən.
Böyük bir nisgilin mə’nası Azərbaycan olmuş,
Sizin bir dərdiniz yox, cümlə oxlarə nişan bir mən.
Uğursuz bir təsadüfdən bu aləm cümlə var olmuş,
Bütün var-dövlətin vermiş bu sövdadə talan bir mən.
Ötər zülmət, doğar əyyam içindən başqa bir dövran,
Bitər bu mə’rəkə, şövkətlə-şanilə qalan bir mən.
Tehran, Yanvar 1998

Başlanış

2009-01-06T11:50:00.000-08:00

Başlanış
Qabağımda yağı kimin durub, sözünə talan ilə başladın,
Sən özün ki, yaxşı idin, nədən bu işi yaman ilə başladın?
Sənə ölkə-ölkə qəbilələr boyun əydi, gözlədi hökmünü,
Ulu padişah idin, öz rəiyyətinə divan ilə başladın.
Belin incə bir qəzəl idi, sevgili qamətin uca bir haray,
Biləsən, başımda nə fitnələr o sevimli can ilə başladın.
Səni şaxtalar boyu “Şanlı bir günəşim doğur,” – deyə gözlədim,
Səhərimdə bir açılan səadət idin, tufan ilə başladın.
“Həvəsin nədir belə çırpınır, hələ çatmamış sınağın.” – dedin,
O cəvan çağımda bu dərsi nə çətin imtihan ilə başladın.
Yazıram bu söz yaşasın zəmanələrin boyunca günəş kimin,
Sən o parlayan yəqin idin, amma nədən guman ilə başladın.
Sən özün də, eşqə düşən gözəl, sanıram bu dərdə düçarsan,
Bu nə intiqam idi, söylə, mən alışıb-yanan ilə başladın.
Ala gözlərin qadaları qoy düşə bəlkə canına Rəfrəfin,
Sən olub-keçənləri bir düşün, necə gör ki, qan ilə başladın.
Tehran, May 1996

Öyüd
İş bitər, sən bir daş atsan da, qoçağım, atmasan da,
Min günahə gündə batsan da, qoçağım, batmasan da.
Cəhd qıl, yoldaş qazan, düşmən ocaq başında bol var,
İnsan ol, dünyanı tutsan da, qoçağım, tutmasan da.
Ömr bir çılğın çapardır, mənzil aşmaqdan yorulmaz,
Gün doğar, qəflətdə yatsan da, qoçağım, yatmasan da.
Hər kəsin ancaq bir arşın bezdi varlıqdan nəsibi,
Ətləsə mitqalı qatsan da, qoçağım, qatmasan da.
Dür sədəfdən, incə mə’na incə sözdən başlanandır,
Dürrü beş Dinara satsan da, qoçağım, satmasan da.
Bəslənib, əyyam içindən başlanır bir şanlı dövran,
Köç zəmanı gəldi, çatsan da, qoçağım, çatmasan da.
Tehran, İyun 1996

Mahnı
Mən eşqə düşərkən bu yaman halı görürdüm,
Bu talei, bu ulduzu, bu falı görürdüm.
Mən canıma odlar yaxa canan diləmişdim,
Şux gözlərini hər dönə sevdalı görürdüm.
Mən sərv boyundan, uca mə’naları qandım,
Bu məktəbə gircək əlifi-dalı görürdüm.
Nə sevgi olaydı, nə də mən dustaq olaydım,
Mən mutlu ikən qoldakı qandalı görürdüm.
Sən sanma, hər aşiq olanın var bu mətaı,
Ətləs deyə mən taqədə mitqalı görürdüm.
Sən yaxşı idin, amma yaman işləri tutdun,
Könlündəki hər arzunu, amalı görürdüm.
Uydum ki, bu nə sevgi, bu nə dastan imiş,
Mən zahiri xoş, batini qövğalı görürdüm.
Tehran, İyul 1996

Sevginin Törənləri
Gəl özün sarı yaralarımı, ala gözlərin qadalarıdır,
Nə zəmandı bir sözü dinləməz bu könül ki, qüssə düçarıdır.
Çıxar ikən uğruma sən, dedim, sona çatdı bu yaman ayrılıq,
Bu yanağı, bu dodağı-dili, bu qucaqdakı qoşa narıdır.
Yar alar yarın qadalarını, canı cananın yanar aşiqə,
Nə gözəl bu əsli yazan yazıb, bütün ellərin bu qərarıdır.
Daha bu nəsihəti gəl burax, işimiz səlaha uyan deyil,
Bütün el bilir, nə zəmandı, sevgili gözlərin mənə sarıdır.
Sıxılıb qucağıma söylədin, hara çatmışıq, bu ışıq nədir?
Dedim, indi başlanacaq törən, gözəlim, bu sevgi diyarıdır.
Namaz üstə al yanağın gəlib, göz önündə durdu günah kimin,
Bütün iqtidası könüllərin yaraşıqlı xilqətə sarıdır.
Dönüb il, yaz oldu, güneylərə baş alıb, cəvan sonalar gəlir,
Göy üzündə ilhamı Rəfrəfin sanasan ki, durna qatarıdır.
Tehran, İyul 1996

Adı Neylərəm?
Alışıb, alovlara yanmışam, ala gözlərə vurulalı mən,
Çıxar ikən uğruma al yanaqlarının qadasın alalı mən.
Yaşadım səadəti kölgələr boyu bu ışıqlar içindəkən,
Açılınca mutlu günəş, yaşıl obalar qiyamət olalı, mən.
Bu nə qayğıdır daraşır mənə, bu nə duyğudur məni çaşdırır,
Sənə cananım deyə könlümü o sevimli cana salalı mən?
Mənə siz yaman bu halımda, bu çətin imtihanda hayan durun,
Talanıb dilim, tükənib sözüm, didilib elimdən olalı mən.
Əlim əllərində, gözüm gözündə bu ömrü gəl vuralım başa,
Daha neylərəm adı, sanı, şöhrəti, şanı, cahı, cəlalı mən?
Qayaları atlayaraq qaranlıq içində bu yolu gəlmişəm,
Duru bir bulaq kimi çağlaram, buralarda şöhrət alalı mən.
Dönüb il, yaz oldu, zəmanənin yenə mutlu günləri başlanır,
Ürəyim sevinc ilə çırpınır, saz əlimdə mahnı çalalı mən.
Tehran, Avqust 1996

Ulduz Axandan Bəridir
Könlümün vəlvələsi ulduz axandan bəridir,
Qor töküb, eşq bu dünyanı yaxandan bəridir.
Məndə çılğın bu haraylar, bu amansız fəryad,
Ildırımlar o qaranlıqda çaxandan bəridir.
Qıvrılan sinədə sonsuz bu kədər, bu üsyan,
Axşam olcaq dəli könlüm darıxandan bəridir.
Dalğalar tək bu dumanlarda amansız yürüşüm,
Ala gözlər mənə sevdalı baxandan bəridir.
Bu səfillik, qoy o tərsa balası bilsin ki,
Yüz evi bircə işarətlə yıxandan bəridir.
İndi Rəfrəf sinəsindən belə ki, qan axıdır,
Son umudlar boşa bu yolda çıxandan bəridir.
Tehran, Avqust 1996

Dağı Yarsam, Yaraşandır
Ildırımlar mən üfüqlərdə qoparsam, yaraşandır,
“Gözüm aydın,” – deyə mavilərə varsam, yaraşandır.
O zamanlar ki, durub nazilə seyranə çıxırsan,
Mən çiçəkdən dolu bir mutlu diyarsam, yaraşandır.
Ey şirin duyğu, bu varlıq nə yamandır mənə sənsiz,
Sənə çatsın deyə könlüm dağı yarsam, yaraşandır.
Dalğalar dincəlib artıq, nədi çılğın bu baxışlar?
Talanıbdır imanım, odda yanarsam, yaraşandır.
Barışıb ulduzumuz, ayrılığın ömrü gödəkdir,
Sən mənə sevgili, mən də sənə yarsam, yaraşandır.
Qoy cəvan bəxtim ucalsın, üzü gülsün bu həyatın,
Səni bir nazlı gəlin tək mən aparsam, yaraşandır.
Yoxsulam, yeddi vilayətdə mənim yoxdu məkanım,
Amma söz incisi varım, nə əyarsam, yaraşandır.
Tehran, Sentyabr 1996

Hanı bəs İlqarınız?
Dağdan axmışdı qaranlıq seli, dövran sovuşurdu,
Son şəfəqlər sürünərkən obalardan sovuşurdu.
Qaçhaqaç başladı, bir qorxu bütün canlara düşdü,
Fürsətim bitdi, səsim çatmadı, canan sovuşurdu.
Fələk öz hökmünü vermişdi, pozulmazdı bu tale,
Ulduz axmış, yazı bitmişdi, dəyirman sovuşurdu.
İzdiham içrə Süleyman ilə Daranı görürdüm,
Ona qalmışdı nə heşmət, nə də ad-san sovuşurdu.
“Gözüm aydın!” – deyə mən mutlu sabahlar çağırırdım,
Sakit olmuşdu boranlar, dəli tufan sovuşurdu.
O qaranlıqda bulaqlar, dedim, olsun mənə ilham,
Sona çatmaqda ədavətlər idi, qan sovuşurdu.
“Hanı bəs ilqarınız?” – söyləyə mən hay qoparırdım,
Əldə məş’əl, qara bir əsrdən insan sovuşurdu.
Tehran, Oktyabr 1996

Aşığın Şə’ninə
Əldə saz ellərdə gəzdin, sən yazları payladın,
Bu yaşıl sahil boyunca avazları payladın.
Şanlı söz məclislərində bol hekmətlər söylədin,
Sən yaşatdın mahnıları, şən sazları payladın.
Gah maraldan, gah da ceyrandan bir dəstan söylədin,
Eşqi, göz yaşlarını, mutlu qızları payladın.
Zülm əlindən mən qaçırdım, heydən düşmüş dizlərim,
Çılpaq ikən mən boranda, sən yazları payladın.
Ağ çıçəklər sən gətirdin yaylaqlardan bir qucaq,
Şaxtalar, buzlar sovuşdu, növruzları payladın.
Ildırımlar çalxalandı, yağmurları atladıq,
Sən qaranlıq yollarında ulduzlrı payladın.
Sən alışdırdın çıraqlar, bağ-bostanlar bəslədin,
Əsrlərdən əsrə sönməz-solmazları payladın.
Tehran, Noyabr 1996

Faciə
Sanma ki, bundan belə dəhrdə saman ola,
Ya çağıran səslərə səs verən insan ola.
Qoy, dedim, ellər səadətlə ömür-gün sürə,
Mən nə biləydim ki, aləm başa-baş qan ola.
Gözlərim Ümman olub, bitmədi bu ayrılıq,
Yüz belə gözlər o şux gözlərə qurban ola.
Kim bu yaman talei yazdı ki, insanların,
Şövkəti-şanı düşüb əllərə, talan ola.
Gəlmiş idim bir murad almağa bu mülkdən,
Mən nə biləydim, yanıb, xak ilə yeksan ola.
Kimsə inanmazdı, bu yerlərə qövğa düşə,
Fitnələr aləmdə baş qaldıra, tufan ola.
Başlanacaqdır yenə dəhrdə bir izdiham,
Siz çəkilin, yol verin, bəlkə o mehman ola.
Niyyəti xeyr olmasa, mənzilə çatmaz iyid,
İstər o bir cahil, istərsə də Loqman ola.
Rəfrəfi bu qüssələr qoyma yıxıb məhv edə,
Sözləri qoy toplanıb, bir ulu divan ola.
Tehran, Noyabr 1996

Atdım-atdım
Odlu dövranlardan aşdım, qovrularkən atdım-atdım,
Gözlərim nisgilli yaş ilə dolarkən atdım-atdım.
Gənc yaşlarım sovuşdu, yaşlar üstə yaş qalandı,
İmtihanlarında eşqin məhv olarkən atdım-atdım.
Nə bir ulduz, nə cıraq qalmışdı zülmət yollarında,
Şübhələr imanımı çaşqın salarkən atdım-atdım.
Bir zəmanlar səs-soraq seyrəldi, yar-yoldaş çəkildi,
Qüssədən yalqız könül şan-şan olarkən atdım-atdım.
Çənli dünyalar, nağıllar yurdu burdan başlanırdı,
Şux baxışlar başqa rö’yayə dalarkən atdım-atdım.
Anladım ki, qayəsi ancaq gözəllikmiş həyatın,
Dərdəcər vaxtımda sevdayə qalarkən atdım-atdım.
Afiyət Rəfrəfdən üz döndərsə, sarsılmaz ümidi,
Çarə tədbir ilə bu dərdə qılarkən atdım-atdım.
Tehran, Noyabr 1996

Yüz Ölçüb, Biçənlərdənəm
“Qoy insan ucalsın, var olsun,” – deyə,
Bütün varlığımdan keçənlərdənəm,
Bu aləmdə mizan qurulsun deyə,
Hər işdə yüz ölçüb, biçənlərdənəm.
Mənim sirrim artıq əyandır, əyan,
Bütün el bilir, bunda yoxdur guman,
Məni qayğılardır, bu halə salan,
Götür badə süz, ver, içənlərdənəm.

Özüm çılpağam, yazdığım söz kimi,
Dumanlarda yol göstərən iz kimi.
Üfüqlərdə parlaq bir ulduz kimi,
Axarkən özümdən keçənlərdənəm.

Amandir – dedin – eşqə bel bağlama,
Gələr afiyət bir də bu dövrana.
Haçan gəldi şux gözlərin imana?
Özüm arifəm, söz seçənlərdənəm.

Budur yollanır sevgi kərvanları,
Yaşıl yurda çağrırlar insanları,
Var olsun görüm böylə dövranları,
O kərvanlar ilən köçənlərdənəm.
Tehran, Noyabr 1996

Yəqin Ulduzları
Pay götürdüm gözlərindən, qoy bütün varlıq talansın,
Dövlətim var, qoy bu heşmət cümlə afaqə dayansın.
Yollar aydındır, ürəklər nurlu, məqsəd bəlli başlı,
İstərəm, baxtım gülüb, tale cırağım bir də yansın.
Mən cəvan könlümdə yazlar bəslədim, dövran yaşatdım,
Bəlkə bu yaşıllığa dağlar, aranlar da boyansın.
Eşq olan yerdə gözəldir ağrı duymaq, qayğı çəkmək,
Mən inandım, cümlə insan kaş bu mə’nayə inansın.
Zülmətin qoynunda gör parlaq yəqin ulduzlarım var,
Badənin aydın cırağı qoy cəvan əllərdə yansın.
Gəldi bir dövran, söz üstündən sinəmdə söz qalandı,
Mən həqiqət yazdım ancaq, kim nə mə’na qansa qansın.
Böylə bir söz var ki, Rəfrəf indi bizlərdən dönübdür,
Qoy təriqət dəblərin, şairdi, beş gün dansa, dansın.
Tehran, Dekabr 1996

Hekmətdən Sual Olmaz
Sən ulduzdan yaranmışdın, bəşərdə bu cəlal olmaz,
Bütün aləm sönüb məhv olsa, bu mülkə zəval olmaz.
Nəhayət, taleim doğdu, sən üz qoydun bu sevdayə,
Hər üz təl’ətdə, hər lö’bət gözəllikdə misal olmaz.
Özün bir od gətir, çoxdan bu məşriqlər günəşsizdir,
Uğursuz bir axan ulduzla bu zülmətdə fal olmaz.
Üfüqlərdən çatan səslər o sonsuz mahnılardandır,
Bu aləm var olandan böylə bir şirin xəyal olmaz.
Bir atdım yol nədir sevdalı insanlar olan yerdə,
Bitər fürsət, qalar nisgil, keçər dövran, məcal olmaz.
Yazan xoş yazdı bu təqdiri, mən düşdüm bu qövğayə,
Könül bir hökmə üz qoyduqda hekmətdən sual olmaz.
Bu tufanlarda daim eşq ocaqları yanar olsun,
Yaman bu yolda, yoldaş heç kəsə, dövlətlə mal olmaz.
Tehran, Yanvar 1997

Səlam Almadı, Keçdi
Söylədim mutlu zamanlarda səlam, almadı, keçdi,
Sundum eşqin bulağından dolu cam, almadı, keçdi.
Nə bilim, xatirə ya çağrış ya bir haray idi,
Sanki, bir dalğa dənizlərdə qəvam almadı, keçdi.
Dedim: “al könlümü, bu ölkə sənin, yurd sənindir”,
Ulu bir xaqan idi, Misr ilə Şam almadı, keçdi.
Məsləkim eşq idi, məş’əllərim ulduz kimi parlaq,
Söylədim: “al, qoy ucalsın bu inam”, almadı, keçdi.
Son ümidin üzülən vaxtı gumanım cana gəldi,
Dedim: “al”, söylədi “bitsin bu məram”, almadı, keçdi.
Qollarım bağlı, dizim qançır, ayağım yalın idi,
Gəldi dəhşətli bu bazarə, qulam almadı, keçdi.
Şairin vəsli mahal oldu, yaman nisgili qaldı,
Dəhrdən bir-iki xoş saəti vam almadı, keçdi.
Tehran, Mart 1997

Günəşlə Görüş

2009-01-06T11:48:00.000-08:00

Günəşlə Görüş
(Xurşid Banu Natəvan Haqqında)
Hissim yanılarkən səhərin gür sazağından,
Bülbül söz açar laləli-reyhanlı bağından.
Qəlbimdə ışıq dalğası çağlar səhər-axşam,
Yollarda alışdırdığın ilham çırağından.
Könlümdə yaşar yazdığın istəkli qəzəllər,
Bir elçidi yortur zamanın əski çağından.
Sərvin duruşundan sənə boy bəslədi xilqət,
Ulduzlar asılmışdı cavan söz budağından.
Bir əldə günəş durnalı, göy düzlərə endin,
yurdun qara sellər törədən qarlı dağından.
Yazdan-yaza neysan kimi boz çöllərə yağdın,
Bir an da yayınmazdın o sonsuz marağından.
Varlıq yaramazmış sənə əl çatmasa idi,
Rəfrəf cana doymuşdu amansız sorağından.
Tehran, Avqust 1995

Sevirəm
Alıb qərarımı ceyran baxışların, yaman sevirəm,
Tamarzı könlümü sinsitmə, bağrım oldu qan, sevirəm.
Sənin biçimli boyun, al yanaqların səadətdir,
Ötən zəmanədə qarşımda bircə an dayan, sevirəm.
Gör olmuşam necə yalqız çağımda dil-dodağından,
Yağışlı bir gecə qoynunda busələr uman, sevirəm.
Budaqlarımda yetişmişdir indi odlu salxımlar,
Közərmişəm, məni yağmurla eylə imtihan, sevirəm.
Nə çığrışırdı qaranlıqda eşqimin qəbilələri,
Sən indi doğru günəşsən, mən olmuşam guman, sevirəm.
Gör olmuşam necə şan-şan dözüncə el şəmatətinə,
Bütün həyatımı bu yolda vermişəm talan, sevirəm.
Şəhər-şəhər səni gəzdirmişəm nağıl diyarında,
Sən istər uyğusan, istərsə canlı duyğysan, sevirəm.
Tehran, Sentyabr 1995

Çiçəkli Dövran
Günəş ucaldı, həyatın çiçəkli dövranıdır,
Çəmənlərin nə gözəllər bu gün xuramanıdır.
Qaranlıq indi bizim dünyalardan ötmüşdür,
Çıraqlı sahilə çatmaqda sevgi kərvanıdır.
Mən ilk-əzəl səni gördükdə söylədim əcəba,
Mələkmidir görəsən, ya bu yurdun insanıdır?
Sənin kəmalına bir tək mən olmadım şeyda,
Görən kimin hamı söylər: “Bu bir elin şanıdır.
Gözəl ki, öz cana doymuş sevənlərin tanımaz,
Çıxanda seyrə nə bilsin, kimin şirin canıdır.
Kimin muradı bu aləmdə eşqdir, ancaq,
Kimin güvənci də yalnız qılıncı-qalxanıdır.
Sənin sorağına Rəfrəf vücuda qoydu qədəm,
Sevimli gözlərinin, çox zamandı, heyranıdır.
Tehran, Oktyabr 1995

Gördünmü?
Zəmanə tək dəli könlüm qocaldı, gördünmü?
Həyatımız necə bir dar macaldı, gördünmü?
Nə xoş gülürdü baharı cəvan səadətimin,
Gözüm səbəd dolu narında qaldı, gördünmü?
Sənin cəmalına bir tək mən olmadım şeyda,
Bir el mənim kimi çaşdı, yahaldı, gördünmü?
Üzüldü taqətim eşqin son imtihanında,
Vəfasız olmağı yarın nə haldı, gördünmü?
Bir ıldırım məni rö’yalarımda qamçıladı,
Fələk gözümdən amansız od aldı, gördünmü?
Şəmatətin acısından yanıb kül oldu könül,
Yazıq canım aralıqlarda qaldı, gördünmü?
Həqiqətin dili doğrandı, ərşə çıxdı yalan,
Bütün həyat gözümdə qaraldı, gördünmü?
Qərib zəmanədi, faxir geyim şərəf yaradır,
Fəzilət ölçüsü dövlətdi-maldı, gördünmü?
Bax indi sinəsi şan-şandı Rəfrəfin qəmdən,
Zəhər dadır bizə varlıq, ya baldı, gördünmü?
Tehran, Oktyabr 1995

Vicdan Səsi
Nədir bu qəflətin ünvanı? Dur, sualı soran mənəm,
Günəş doğur, yuxu bağında qol-budağı qıran mənəm.
Bir ıldırım kimi zülmətdə kişnəyib, səni səslədim,
Yetişmişəm, qara camlar dalında qamçı vuran mənəm.
Sinəmdən indi nə dəhşətli dalğalar baş alıb gəlir,
Nə yatmısan, acı qarğış kimin önündə duran mənəm.
Şəmatətəm, qınağam, sən ağıllı, mən dəliqanlıyam,
Qaranlığın sinəsindən söyüş kimin çığıran mənəm.
Bulud kimin dəli tufan içində dağları keçmişəm,
Yağış mənəm, alaçarpov mənəm, haray qoparan mənəm.
Işıq saçan yanar odlar, qaraltılar yolumuzdadır,
Nə çaşmısan, səni bu imtihanlara çağıran mənəm.
Tanışla özgəni gör kim, bu yolda düşmən olub mənə,
Qılınc-qalxan ilən hər döyüşdə cəbhə yaran mənəm.
Dayandı vəhşi yağışlar, mən indi daşqın axan çayam,
Günəş diyarına çılğın düşüncələr aparan mənəm.
Tehran, Oktyabr 1995

İkitirəlik
Dil-ağızla gəldi ki, dindirib, qadalarımı ala, almadı,
Məni bilmirəm, nədən istəmişdi, yanar oda sala, salmadı.
Mənə qıydı çox çətin imtihanlar, üzülmədim, dilə gəlmədım,
Özü qurşanırdı yanımda dilqananım kimin qala, qalmadı.
Günəşin qəbiləsi hər köçəndə nə qayğılar daraşır mənə,
Yetişirdi çarə bu dərdə sevgili gözləri qıla, qılmadı.
Dedilər ki, afiyətin sənin bu alovların ötəsindədir,
Alışırdı can, kül olub könül, kədərim tamam ola, olmadı.
Közərəndə eşqin ocağı ulduza çatdı mahnı səsim mənim,
Yüz aşıq sazıyla düzüldü bu ulu nəğməni çala, çalmadı.
Bir öpüş xəyalı baxışlarında ışardı, mən başa düşmədim,
Yenə durdu, çılğın olunca, boynuma qolların sala, salmadı.
Sona çatdı şaxtalarım, ərişdi yaşıl günüm, baharım mənim,
Könül az qalırdı, düşüb məlalə, bu qüssədən sola, solmadı.
Tehran, Yanvar 1996

İzdiham
Qaçhaqaç başlandı, hər kim bir yana can athaatda,
Başını bir çox fəna sevdalar ilən qathaqatda.
Gör nə səs-küy qovzanıb yanlış zamanda çarşılardan,
Qurşanıb boş sözlərə xalq öz imanın sathasatda.
Bir qəzəl dilləndi baxdım, var nə fürsət, nə məcalım,
Çıxdım artıq yollara çılğın tufanlar tuthatutda,
Sinə şan-şan, düşmüşəm qövğayə, yoxdur canyananım,
Taqətim kövrək, zaman dar, qanlı düşmən çathaçatda.
Yol kəsənlər çıxdı qarşımdan, zavalım gəldi, çatdı,
Yırtılıb yelkənlərim, sonsuz dənizdə bathabatda.
Yoxsa mən bir qarğışam, ya çağrışam, ya bir səfil səs?
Şəhvətin uğrunda insanlıq daşın siz athaatda.
Söylə, Rəfrəf arxalansın hansı yara bu zamanda,
Gündüz ikən bir cəmaət uyqularda yathayatda.
Tehran, Fevral 1996

Me`rac
Ildırımdan keçərək, “harda məkanım?” – deyə sordum,
“Nə olar, qoy alışıb, sovrula canım,” – deyə sordum.
Hər tərəfdən axışıb gəldi qınaqlar, çığırışlar,
“Çıxacaq bir gün üzə yaxşı-yamanım,” – deyə sordum.
Duyğu misraları başlandı dərin zülmət içində,
Qaldırıb məş`əlimi, “haydı divanım!” – deyə sordum.
“Qayğılardan çəkilib sinəmə dağ, yoxsa varımdır,
Eşqdən başqa mənim hansı nişanım?” – deyə sordum.
Dilədım gözlərini, bəlkə ovunsun dəli könlüm,
“Hanı bəs dilqananım, canı yananım?” – deyə sordum.
Eşqin ulduzları sayrışdı qaranlıqda, çağırdım,
“Gedir ancaq sizə bu yolda gumanım,” – deyə sordum.
Sovrulur indi üfüqdən nə ışıqlar, nə çiçəklər,
“Gözüm aydın, sovuşur bəlkə dumanım?” – deyə sordum.
Tehran, Mart 1996

Faciə
Dünya-aləm çalxanıb, məhv oldu, saman qalmadı,
Axdı ulduzlar, fələk devrildi, mizan qalmadı.
Əsrlərdən əsrə insan öz muradın gözlədi,
Aylar-illər gör nə çılğın keçdi, dövran qalmadı.
İndi bu meydanda nə Rüstəm, nə Ərtunqa durur,
Batdı Dara ilə İskəndər, Süleyman qalmadı.
Gün doğandan başlanıbdır körpülərdə izdiham,
Köhnə bu mənzildə, kərvan köçdü, mehman qalmadı.
Sanma, bu dəhşətdə yalnız çöllərin heyvanıdır,
Öylə qorxunc imtihanlar düşdü, insan qalmadı.
Eşqi bu məxluq beş Dirhəmdən alçaq tutdular,
Bu əbəs sevdayə qol qoymağa ünvan qalmadı.
Şairin az qaldı, közlər sinəsindən daşlana,
Körpə misralar yanıb sovruldu, divan qalmadı.
Tehran, Mart 1996

Tapşırıq
Mənə at verib, dedilər: “tələs, daha qalmamış durağın sənin,
Bu sənin qılınc ilə qalxanın, bu da başlığın, yarağın sənin.
Bu qaranlığın ötəsində şanlı səhərlərin izi başlanır,
Yanacaq zəmanələrin boyunca günəş kimin çırağın sənin.
Sınağın sənin budu başlanır, uca söylə sinədə hər nə var,
Aşacaq sınırları bu haray, qalacaq səsin, sorağın sənin.
Ürəyində eşqin ocağı gür yanacaq, muradını boşlama,
Nə çatar sənin sona rəğbətin, nə də bir sönər marağın sənin.
Bu yolun sonunda, yol üstə bir dəliqanlı sevgili gözləyir,
Həvəsin nədən belə çırpınır, bu yaxın, o da ırağın sənin.
Dilə gəl həqiqəti hər zaman, inamın amandı kəsilməsin,
Ulu bir kitab olacaq tufanda səfil gedən varağın sənin”.
Tehran, Mart 1996

İndidən
Yenə duyğu pərdələrim yazın havasında yellənir indidən,
Sənə yazdığım o sevimli mahnı sazımda dillənir indidən.
Nə gözəl zəmanəyə çatmışıq, açılır bənövşələrin sənin,
Baharın sənin yetişib, dağın, aranın gözəllənir indidən.
Obalar buludları səsləyir, bizi göylərin çağırır səsi,
Həvəsin yağışları başlanıb, damarımda sellənir indidən.
Sanıram, gəlib yola gözlərin, sən özün də eşqə düçarsan,
Alışan həvəslərin izləri dodağında bəllənir indidən.
Çox olur ki, bu dəli könlümün nə qalır qərarı nə taqəti,
Səhərin nəfəsləri başlamaz ayılıb, səfillənir indidən.
Sovuşub qaranlığımız bizim, günəşin ziyafəti başlanır,
Sözünün budaqları Rəfrəfin açılıb gözəllənir indidən.
Tehran, Mart 1996

Yolagəlməz Başım
Səhər çəməndə gözüm nazlı bir qəzalə düşür,
Zaman qaçaq, dəli könlüm nə dar məcalə düşür.
Nadan baxışları əfsanələr kimin danışır,
Bacarmıram, yolagəlməz başım zəlalə düşür.
Əlim kəsik, ayağım xəstə, dizlərim qançır,
O dil-dodağilə əhdim yenə məhalə düşür.
Bu bir sınaqdı, kim eşqin mətaıni qazanır,
Kiminsə taleinə ayrılıq həvalə düşür.
Nə ad, nə san, nə iman qayğısında qalmışdır,
Görüncə hüsnünü zahid, nə boş xəyalə düşür.
Amandı, şəhvətə yol verməsin murad əhli,
Bütün gözəlliyi bu aləmin zəvalə düşür.
Qoy indi bir daha Rəfrəf, acıq deyim, başa düş,
Bütün yaşatdığın o fəlsəfə sualə düşür.
Tehran, Aprel 1996

Üzülmə, Qayğılı İnsan
Səfil bir ulduz üfüqdən axıb şimalə düşür,
Bulud gəlir, dolanır, kainatə halə düşür.
Qəfil nə haydı qopub çarşıdan bu yanlış vaxt,
Bu köhnə mədrəsə birdən nə qil-qalə düşür.
Əlim kəsik, ayağım xəstə, dizlərim qançır,
Yolum çaşır, sənə çatmaq yenə məhalə düşür.
Üzülmə qayğılı insan, yum indi gözlərini,
Sənin həvalı başın bəlkə e’tidalə düşür.
Amandı, şəhvətə yol verməsin murad əhli,
Bütün gözəlliyi bu aləmin zəvalə düşür.
Məqamı gəldi, zaman çatdı, başlanır köçümüz,
Bu son görüş nə üçün böylə dar məcalə düşür.
Qoy indi, bir daha Rəfrəf, acıq deyim, dinlə,
Sənin yaşatdığın o fəlsəfə sualə düşür.
Tehran, Aprel 1996

Özgəlik Dərdi

2009-01-06T11:46:00.000-08:00

Özgəlik Dərdi
Kəsilmişəm, sağalıb-toxtayan yaram deyil,
Gileyli könlümə bu çeşmə iltiyam deyil.
Sizin gözəlləriniz xoş gülür, şirin danışır,
Kəmal-hüsndə öz sevgili sonam deyil.
Könül sevinməsə, məclis nədir, şərab nədir,
Bu badələr mənə yaddır, bu cam o cam deyil.
Yaxınlaşan səsi hər an üfüqdə çalğıların,
Sinəmdə bəslədiyim şanlı bir muğam deyil.
Ocaq sönür, qara tufan yetir, toran qovuşur,
Dayansa kim belə sərt imtihanda, xam deyil.
Dolaylarında həyatın çaşıb düşüncələrim,
Yanılmışam, qara qarğışdı bu, kəlam deyil.
Tükəndi səbr-qərarım, deşildi qayğılarım,
İnam yaman günə tablaşmasa, inam deyil.
Tehran, Yanvar 1995

İntizar
Doğunca şanlı yəqin ulduzum, gumanda məhv oldum,
Üzüldüm ox kimi yaydan, gedib dumanda məhv oldum.
Dolaşdı sinəmə bir bəlli iştiyaq zəmzəməsi,
Sevinc nəğməsi tək nazilib, kamanda məhv oldum.
Sənin qucağına şıltaq düşüncələrlə çatmışdım,
O dil-dodağa bir addım qalan zamanda məhv oldum.
Qədəh kimin ayağın nazik idi, incə, bel-budağın,
Yazın ziyafəti qoynunda başlayanda məhv oldum.
Nə söndü məndə təmənna, nə gözlərində qəmzə sənin,
Bilən bilir, necə dözdüm, son imtihanda məhv oldum.
Düşəndə kərvanımın səmti sevginin ipək yoluna,
Dağıldı çöllərə ətləs yüküm, talanda məhv oldum.
Bu eşqdən mənə ancaq nəsib olan o körpüydü,
O yanda qaldı baharım-bağım, bu yanda məhv oldum.
Bu canı mən qorumaq niyyətində olmadım heç vaxt,
Həyata vardım o saət ki, sən baxanda məhv oldum.
Tehran, Mart 1995

Ötən Zəmanə
Sevinc dalğası, çırpınma, yarı dinləsin könlüm,
Ömür bağındakı bir gül’üzarı dinləsin könlüm.
Çiçəklər açdı, şanım, şövkətim, səadətim doğdu,
Yürütmə şaxtanı, qoy növbaharı dinləsin könlüm.
Qaranlığın sinəsindən coşur düşüncə-duyğularım,
Tələsmə şanlı günəş, qoy nigarı dinləsin könlüm.
Şəhər-şəhər səni mən izlədim nağıl diyarında,
Qazağı, Gürcünü, Türkü, Tatarı dinləsin könlüm.
Dirəşmişəm qara tufanlarilə, yarmışam dumanı,
Ötən zəmanədə bir cuybarı dinləsin könlüm.
Köçürlər indi yaşıl yurda dəstə-dəstə durnalarım,
O incə bel-budağı, şaxsarı dinləsin könlüm.
Həyatın izdihamından gətirmişəm bir incə qəzəl,
Götür piyaləni, çeşmi-xumarı dinləsin könlüm.
Tehran, Mart 1995

Qayğıların Başdan Aşan Və’dəsi
Bundan əvvəl, gözəlim, mən dəli-divanə idim,
Çəkdilər zəncirə hər yarilə əğyar məni,
İllər ötdükcə kəmalatilə biganə idim,
İncə bel, sərv boyun eylədi hüşyar məni.

Yağı tək ellərə-oymaqlara ün salmışdım,
Ildırımlar kimi zulmətdən aman almışdım,
Vurulan gündən özümdən əl üzüb qalmışdım,
Qoydu ceyran duruşun gör necə naçar məni.

Gah quduz sel kimi göy düzlərə dağdan enirəm,
Gah düşüb çovğuna qorxunc gədiklər dönürəm,
Vaxt olur, şaxtada yorğun bir ocaq tək sönürəm,
Qoy sınaqdan sınağa çəkdirə ilqar məni.

Durma, gəl, qayğıların başdan aşan və’dəsidir,
Könlünün könlümə artıq dolaşan və’dəsidir,
Eşq ocağında bu canın alışan və’dəsidir,
İçərimdən həvəsin közləri dağlar məni.
Tehran, Aprel 1995

Vəsvəsə
Daraşıb könlümə bir arzu ki, peymanə başlasın,
Mutlu bir rəqsə səninlə yenə məstanə başlasın.
Gəl otur, söhbət açaq istəyimizdən, zəmanədən,
Gecə qoynunda xumar gözlərin əfsanə başlasın.
Incə bir mahnı nə xoşdur ki, mənim türfə sevgilim,
Durub öz aşiqinə nazlana- nazlanə başlasın.
Qara zülfün, gözəlim, qoyma dağılsın yanağına,
Gəlməyə bəlkə bu baş bir daha samanə başlasın.
Ay kimi sən də bulud pərdələrində əyanə çıx,
Yenə könlüm o təmaşanı şirin canə başlasın.
Qorxuram böylə baxışlarla pozulsun dəyanətim,
Həvəsin közləri daşlanmağa hər yanə başlasın.
Az qalır taqəti- səbri tükənə indi şairin,
Ötüşən dəhrdə kam almağı rindanə başlasın.
Tehran, Aprel 1995

Vals
Daraşdı könlümə bir nazənin nigar, gör nə gülür,
Yaman bu ölkəni dartır diyar-diyar, gör nə gülür.
Süzüb gəlir, yol açır, sankı bir maraldı, bağda gəzir,
Onun yerişləri məndən də biqərar, gör nə gülür.
Saçında sevgilimin sovrulur sevinc dalğalarım,
Olubdu gözləri son badədən xumar, gör nə gülür.
O yan baxışları süzdükcə min xəyal rəqsə durur,
Gəl eylə könlümü qarət, olub nəzar, gör nə gülür.
Dumanlı gözləri könlümlə arzudan nağıl danışır,
Canımda qoydu nə taqət, nə iqtidar, gör nə gülür.
Səsimdə titrədi bir bəlli iştiyaq zəmzəməsi,
Bilir, sevənləri durmuş qatar-qatar, gör nə gülür.
Dodaqlarında günəşdən, üzündə yaz nişanəsi var,
Qucaqda sankı gətirmişdi növbahar, gör nə gülür.
Yetər zəmanəsi, Rəfrəf, bu rəqsi bir də başlayasan,
O şux yerişlərə olmuş baxan xumar, gör nə gülür.
Tehran, Aprel 1995

Fizuli Haqqında
O çağların səsi sarsılmadan müdam ucalır,
Axar sularca təravətli bir muğam ucalır.
Dərinliyində durub tarixin, nə xoş danışır,
Üzündə sevgi gülərkən, əlində cam ucalır.
Səsində sankı bütün kainat vird oxuyur,
Sükut qafiləsindən qəfil kəlam ucalır.
Sözündə bir çağırış ləhni var münacatə,
Bu hansı sehrli səsdir, nədən müdam ucalır?
Əlində lövhə, mələklər köçür zəmanəmizə,
Qaranlığın sinəsindən nə izdiham ucalır.
Fələkdə fırtına var sankı, daim ulduz axır,
Buludlu göydə baxırsan, məhi-təmam ucalır.
Düşəndən o dəli sevdayə afiyət ummaz,
Dodaqlarında bütün aləmə səlam ucalır.
Elin dilində qəzəl yazdı, lövhələr düzdü,
Odur ki, şöhrəti hər gün edir dəvam, ucalır.
Tehran, May 1995

İzdiham
Bütün aləmdə ziyafət qurulub, ellər atlanır,
Gözəlin seyrinə, sevdasına məhfillər atlanır.
Gündoğandan yenə bu yurda çatır ellərin səsi,
Səhər olcaq yan alır yüz gəmi, sahillər atlanır.
Dörd tərəfdən bu yaşıllıqlara bir dəstə qız gəlir,
Meh əsir kövşənimizdən, sarı sünbüllər atlanır.
Ulu dağlardan ozanlar baş alıb, əldə saz gəlir,
Sənin eşqində qəzəl söyləməyə dillər atlanır.
Sən çıxırsan dəli ceyran kimi könlümdə seyrana,
Sənə “mehman,” – deyə yollardakı mənzillər atlanır.
Bir həqiqət kimi çılğın danışır şux baxışların,
Haqda məhv olmağa sinəmdəki batillər atlanır.
Bu sevinc az qala bir od kimi yaxmışdı Rəfrəfi,
Onu söndürməyə neysan qovuşur, sellər atlanır.
Tehran, İyun 1995

Ağıla Qarşı Çıxanlara Müraciət
Qulaq as zulmətə, dövranda nə fitrətdir bu?
Sovuşub mö’cuzələr, sizdə nə heyrətdir bu?
Gəlir övham səsi taq ilə eyvanından,
Dönüb əfsanəyə, bir köhnə imarətdir bu.
Çürümüş pəncərələrdən qara zülmət görünür,
Aləmin seyrinə artıq nə bəsirətdir bu?
Sanma, aydınlığa məş’əldi qaranlıq yolda,
Ya ki, mə’na çözəcək bir ulu fikrətdir bu.
Əql kərvanı çatır Ülkərə, Kərvanqırana,
Hər zaman yoldakı çaşqınlara ibrətdir bu.
Çox uzaqlarda deyil fikrimizin afiyəti,
O yaşıl düzlərə çatmağa bəşarətdir bu.
Durma gəl, Rəfrəfi bas bağrına, könlün al ələ,
Çox zamandır, o xumar gözlərə həsrətdir bu.
Tehran, İyul 1995

Gözlərin
Səni bir ömür boyu gözlədim, yetə çarə ta qıla gözlərin,
Mənə mutlu ömr ola, ya səadətə bir nişan ola gözlərin.
Mən o şux baxışlara aldanıb, budanıb-talanmağa gəlmişəm,
Bu zəmanə bəlkə ötüb-keçə, mənə meylini sala gözlərin.
O sevimli canına kim qıyıb, sənə badə kim bu qədər verib,
Dağılıb yanağına tellərin, kim edib xumar ala gözlərin?
Yaz olur, çiçəklər açır-solur, mənim incə duyğularım coşur,
Geyinir nə donlara yurdumuz, düşür indi min hala gözlərin.
Bizim ellərin köçü başlanır, qalacaq zəmanədə izlərim,
Məni saldı dağlara-daşlara, özü gəlmədən yola gözlərin.
Yaralar sağalsa da, sevgilim, məni arzular buraxan deyil,
Bu sayaq ki, könlümü dindirir, umaram ki, can ala gözlərin.
Günəşin çaparları dəstə-dəstə çatır bu şanlı güneylərə,
Obaları göy vətənim kimin təki bəxtiyar ola gözlərin.
Tehran, İyul 1995

Qəflət
Günəş aləmlərə altın sovuran vaxt uyudum,
Mutlu bir eşqin ocağı qızaran vaxt uyudum.
Yaz gəlib-keçdi, gülün söhbətini dinləmədim,
Gülşənin qol-budağın şaxta qıran vaxt uyudum.
Bir cəmaət qayalar çapmağa qurşanmışdı,
Qalalar tikməyə palçıq yoğuran vaxt uyudum.
Ellər atlandı, bütün aləmi üsyan bürüdü,
Qoç iyidlər dirəşib, cəbhə yaran vaxt uyudum.
Qara tel, al yanağın, incə belin, sərv boyun,
Bir səadət kimi qarşımda duran vaxt uyudum.
Bir zamanlar mənə qıymışdın amansız yaralar,
Gözlərin ülfətə, ünsə çağıran vaxt uyudum.
Sən ki, bir Rəfrəfi illər boyu dindirməzdin,
Sarılıb könlümə, yüz sorğu soran vaxt uyudum.
Tehran, İyul 1995

Ozanlı Körpü
Səni duyğularda soraqlaşıb,baharilə ulduza çatmışam,
Usanıb, canımdan əl üzmüşəm, o sevimli cana can atmışam.
Qalıram şəmatətə xalq içində səninlə dil qonuşan zaman,
Ala gözlərin məni dinləsin deyə yüz işarə yaratmışam.
Nə gözəl zəmanəyə düşdü sevgimizin uğurlu qəbiləsi,
Obalar sevincimə səs verir, səsimi haraylara qatmışam.
Gah olub yatanları, bir qəpik pula bu həyatı satanları,
Dəli bir çığırtıya çevrilib, qara qəflətindən oyatmışam.
Qayaları boz Savalan kimin başımın dumanları sıxlaşır,
Sinəm üstə fırtınalar gəzir, nə dərin fikirlərə batmışam.
Ucalanda dəhrə günəş sabah, yenə bəxtiyar olacaq könül,
Mən ozanlı körpünü görmüşəm, mən ışıq bulağına çatmışam.
Yenə sahilim duman oldu, gəl, yenə halətim yaman oldu, gəl,
Ürəyimdə Rəfrəfi səndən ötrü zəmanələrdə yaşatmışam.
Tehran, Avqust 1995

Nisgil
Bütün zəmanədə səndən nişan dilərdi könül,
Sevin desən, sevinər, gül desən, gülərdi könül.
Nə şaxtalar kiridib, çəkdi imtihana məni,
Yazın nəfəsləri gəldikdə dirçələrdi könül.
Diyar-diyar ziyafət quranda çöldə günəş,
Bulaq başında dodaqlarını dilərdi könül.
Yadındamı, nə özümdə, nə də sözümdəydim?
Zaman-zaman dəli sevdayə çevrilərdi könül?
Işıq sönüncə, bu aləm düşüncə uyqulara,
Səninlə yastığa baş qoysa, dincələrdi könül.
Yağışlı bir gecə qoynunda dinləyib sözünü,
Xumar gözündən axan yaşları silərdi könül.
Qəzəllərimdə gəzən bir gözəl qəzalə idin,
Dalınca yaylağa, oylağa çox gələrdi könül.
Tehran, Avqust 1995

İncə Məxluq
Bahar olcaq çəmənlikdə durmuşdu,
Duruş nazik, yeriş nazik, tel nazik.
Cəvan könlümdə yanğınlar düşmüşdü,
Yanaqlar bir təravətli gül nazik.
Dərib yığmışdı bir əlçim nilufər,
Budaq nazik, bilək nazik, əl nazik.
Başım sevdalı, könlüm qurşanmışdı,
Boyun nazik, bədən nazik, qol nazik.
Canımdan bir həvəs baş qaldırmışdı,
Qucaq nazik, böyür nazik, bel nazik.
Gülüb dilləndi, xoş dövran başlandı,
Gülüş nazik, dodaq nazik, dil nazik.
Aşıqlar incəlikdən söhbət söylər,
Nə hekmətlər bilərmişlər qıl nazik.
Tehran, dekabr 1995

Gözüyoldalıq
Nə xoş gülər üzü aləmdə bəxtiyar olanın,
Sənin kimin başı sevdalı bir nigar olanın.
Gözüm yolunda, qulağım səsindədir hər an,
Düşüb qalanları eşqində bir diyar olanın.
Yaman günündə yetər hansı dostu, canyananı,
Mənim kimin el içində bie’tibar olanın.
Çıxanda seyrə nə bilsin, kiminlə var nəzəri,
Yol üstə gözləyən aşıq qatar-qatar olanın.
Nəfəslərində könül bağının baharı gülər,
Yanaqlarında qızıl gül, qucaqda nar olanın.
Bir əncümən yenə sərxoş qalıb şirin dilinə,
Yetince badə dodaqlarına xumar olanın.
Tökülsə qanı rəvadır, cəvan ikən, Rəfrəf,
Sənin kimin həvəsindən qabar-qabar olanın.
Tehran, Avqust 1995

Bahar Duyğusu

2009-01-06T01:01:00.000-08:00

Bahar duyğusu
Günəş doğunca bu yurdun baharı doğrulacaq,
Nə bir kədər, nə də hər hansı bir guman olacaq.
Boranlı şaxtaların mülkü tar-mar olacaq,
Nə ondan ad, nə də hər hansı bir nişan qalacaq.
Elin ziyafəti sahil boyunca çağlayacaq,
Sənəmlər eşqinə peymanələr padar dolacaq.
Çəmən gözəlləri hər canı mübtəla qoyacaq,
Mənim kənarımı istəkli bir canan alacaq.
Dodaqlarında qəzəl, dildə mahnı qız-gəlinin,
Gül üzlərində gülüş, əllərində cam olacaq.
Bulaq kimin duru bir iştiyaq məndə coşur,
Sevinc dalğası çırpınma can səfa bulacaq.
Sinəndə var nə qədər odlu söz danış, Rəfrəf,
Yarıb zamanları, şimşək kimin haray salacaq.
Tehran, May 1976

Böyük Çillə
Çığırır sinədə bir səs ki, sığışmaz haraylara,
Elə bil, yırtıcı quşlar yol açıbdır bu taylara.
Dəli tufanlar aşıb dağları, yortur bizim yerə,
Yenə çovğunlu küləklər əsəcəkdir quzaylara.
Gecənin zəhmli heykəlləri hündürdən ağnayır,
Alınıbdır qalalar, od daraşıbdır saraylara.
Nə buludlar ki, şəmatət kimi kəsmişdi yolları,
Könülün qayğılı saətləri gəlməzdi saylara.
İşaran pəncərələrdən ucalır ellərin səsi,
Ola bilsin ki, yatanlar da oyansın bu haylara.
Qabarır arzusu qəlbimdə dumansız güneylərin,
Yenə boylandı xəyalım o təravətli yaylara.
Bilirəm yaz gələcək, şanlı sabahlar bizimkidir,
Həvəsim yox gözəgəlməz bu həqarətli paylara.
Tehran, Oktyabr 1978

Sabahım
Sevinc dalğası sinəmdə çırpınır avaz boyuca,
Günəş doğub, ulu bir mahnı çağlayır Araz boyuca,
Səhər mehində açıb zülfünü nigar yaz boyuca,
Qucaqda sən gətiribsən bahar, mənsə gül, sabahım.

Nə xoşdur oylağı- yaylağı şanlı yurdumuzun,
Yanağı qızlarının almadan nışanlı yurdumuzun,
Ağızda hekməti, qoynunda saz ozanlı yurdumuzun,
Səhər söküldü, yamaclarda parlayır yaşıl sabahım.

Diyar- diyar ziafət qurub günəş, duman çəkilir,
Ərişdi dövləti artıq bənövşənin, tikan çəkilir,
Qovuşdu bizlərə yorğun yəqinimiz, guman çəkilir,
Səninlə başlayır insanlığa, həyata yol, sabahım.

Əyilməsin qara günlərdə eşqimiz, inamlarımız,
Elin səadəti güldükdə parlasın salamlarımız,
Işıqlı pəncərələrdən haraylasın muğamlarımız,
Oyatmısan dəli könlümdə şanlı bir qəzəl, sabahım.

Nə gür ocağı yanır hər tərəfdə bəxtiyarlığımın,
Müdam şöhrəti qoy düşsün aləmə yaşarlığımın,
Elin dilində nə xoş dillənir sədası varlığımın,
Bu incəlikdə, məlahətdə görmədim, gözəl sabahım.

Dumanlı sinəsi yelkənlərin açıb coşanda Xəzər,
O sıldırımlara zəhm ilə çırpınıb daşanda Xəzər,
Sərin nəfəsləri sahilləri soraqlaşanda Xəzər,
Ağ at belində gəlib xoş xəbər kimin sevil, sabahım.
Tehran, Sentyabr 1979

Axşam Duyğusu
Üfüqdə zülmət indi bir divar olur yavaş-yavaş,
İçimdə əski bir ocaq yanar olur yavaş-yavaş.
Süzəndə hər xəyalə, qurşadır həvəs imanımı,
İçincə mutlu gözləri xumar olur yavaş-yavaş.
Mən incə bel-budağa, al yanağa sevdalanmışam,
Dönür zəmanə, yad mənimlə yar olur yavaş-yavaş.
Mən eşqin imtihanına qanımla qoymuşam qədəm,
Sevincim indi, bax, damar-damar olur yavaş-yavaş.
Dodaqlarından indi odlu busələr zəmanıdır,
Könül murad alınca bəxtiyar olur yavaş-yavaş.
Axan sular yanında, bax, bənövşə məskən eyləmiş,
Çiçəkli cənnət indi bu diyar olur yavaş-yavaş.
Gileyli qalma, Rəfrəf, indi ki, səadətin gülür,
Sənin sevənlərin qatar-qatar olur yavaş-yavaş.
Tehran, Fevral 1979

Mutluluq Çağı
Sona çatdı qayğılı bir zəmanə, şən insanın çağı başlanır,
Qulaq as, üfüqdə zəfər döhüllərinin çalınmağı başlanır.
Çəkilir duman, açılır nəfəs yolu, dirçəlir qara baxtımız,
Ana yurda xoş havalar köçür, yaz olunca yaylağı başlanır.
Duru çeşmələrdən axan sular, qovuşunca gür selə çevrilir,
Qayalar yarıb yügürən sözün buralarda qaynağı başlanır.
Yenə al-yaşıl bəzənib gəlir baharın uğurlu gəlinləri,
Barışıqlı gözlərinin mənimlə çəməndə misağı başlanır.
Ağ atın belində uzaq güneylərə doğru duyğularım çapır,
Sovuşur maralların oylağı, dəli ceyranın dağı başlanır.
Yaşadıqca bir yaramaz həyatı qocaldı ellərimiz bizim,
Gəl otur varaqla bu tarixi, necə gör, talanmağı başlanır.
Yenə Rəfrəfin sinəsində odlu sevinc dalğası çırpınır,
Saz əlində seyr edir indi sahili, mutluluq çağı başlanır.
Tehran, Mart 1979

İstiqbal
Nə sallanışları var, can kimin gəlir, baş alıb,
Yaşıl güneylərə ceyran kimin gəlir, baş alıb.
Gəlir, baxışları könlümlə yüz nağıl danışır,
Bu xəstə canıma canan kimin gəlir, baş alıb.
Baharlı gözləri baxdıqca sevgidən söz açır,
Dumanlı könlümə neysan kimin gəlir, baş alıb.
Işıq səfinəsi yelkənlərin açıb yan alır,
Ötüb dənizləri, mehman kimin gəlir, baş alıb.
Qucaqda doğru məhəbbət, üzündə yaz gətirir,
Yağışlı göllərə tərlan kimin gəlir baş alıb.
Səhər kimin yayılır qəlbimin qaranlığına,
Əzəlki dərdimə dərman kimin gəlir, baş alıb.
Saçında dalğalanır Rəfrəfin ömür diləyi,
Uzun hörükləri üsyan kimin gəlir, baş alıb.
Tehran, Sentyabr 1983

Azğınlıq
Cəzası yanmağımış eşq odunda, canyananlığımın,
Ömür bahasına tapdım vüsalını, bir anlığımın.
O tayların dəli tufanlarında mən bir azğındım,
Danışmaram səbəbindən səninlə heç, buyanlığımın.
Sönük sinəmdə qabarmışdı əski bir günəş diləyim,
Yaşıl yamaclara düşmüşdü kölgəsi, boranlığımın.
Qaranlığımda boğulmuşdu sevginin döyüntüləri,
Işıq sabahlara vardım əlindəkən, yamanlığımın.
Axar sular yol açıb indi könlümün aranlarına,
Dərinliyində doğur şanlı bir səhər, qaranlığımın.
Dumanlı könlümə çökmüşdu bəlli bir kədər soyuğu,
Sınırlarında nə şənlikdi, başlanır, toranlığımın?
Ağ at belində müdam elçilər gəlib çatır, Rəfrəf,
Üfüqlərində əcəb izdihamdı, gündoğanlığımın.
Tehran, İyul 1988

Usanc
Daraşıb sinəmə bir qayğı ki, ünvan yaramaz:
Yazı-yaylağı gözəl aləmə insan yaramaz.
Vurulan gündən o şux gözlərə çaşdım yolumu,
Belə azğın düşənin küfrünə iman yaramaz.
Gözəlin meyli məramilə uyuşmaz nə üçün,
Arayıb çözməyə bu hekməti Loqman yaramaz.
Gecənin yurdunu qarğış kimi yalqız gəzirəm,
Darılan könlümü toxtatmağa canan yaramaz.
Qaralan baxtıma yorğun bu fələkdən nə umum?
Axan ulduzlarının seyrinə mizan yaramaz.
Qoca dünyaya həqiqət yaraşıqdır, ancaq,
Bu çevik köhləni qoşdurmağa meydan yaramaz.
Sən də, Rəfrəf, səhər-axşam bizə divan tutma,
Gəl otur, badəni süz, ver, hələ dövran yaramaz.
Tehran, Sentyabr 1991

Həyat Yolu
Bir gülün eşqində alışdıqca xəzanlar yaşadım,
Elləri-oymaqları gəzdikcə ozanlar yaşadım.
Könlümü çaldıqca xumar gözlərin aldım qadasın,
Şan-şan olan sinəmin üstündə nişanlar yaşadım.
Bir məni çılğın baxışın çəkmədi sevda yoluna,
Hər səni əğyar ilə gördükdə gumanlar yaşadım.
Düşdüm inamlar izinə, qarşıma tufan yürüdü,
Dağları-ormanları gəzdikcə dumanlar yaşadım.
Mən bir ocaq sevgimizin şövqünə yandırmışıdım,
Od yaxıb öz canıma, dəhşətli zamanlar yaşadım.
Alqış o xoş günlərə kim, sevgili cananımdın,
Zülfünü verdikcə yelə mən nə talanlar yaşadım.
Şe’rimə çökmüşdü kədər onda ki, bənd oldu könül,
Bir gözəlin eşqinə aləmdə divanlar yaşadım.
Tehran, Noyabr 1994

İzdiham
Ey gecə-gündüz ay üzü yüz dəli könlə məram,
Köynəyi titrək, sözü çılpaq, səsi xoş, əldə cam.
Sallanışın, yollanışın, qol götürüb, süzdüyün,
Şux yerişin məclisə bir gör nə salıb izdiham.
Şaxtada qurdum bir ocaq, sən gələsən mahnı tək,
Mən dadızam badə sənə, sən mənə şürbi-müdam.
Aləm o gündən ki, düşüb hüsnə, bulub e’tibar,
Bir gözəlin, bəs nə üçün, əhdinə yoxdur inam.
Odları yaxdım canıma, sən deyəsən can mənə,
Mən də bu sevdada xam oldum, gözəlim, sen də xam.
Haydı, götür şanlı günəş yurduna bu Rəfrəfi,
Eşqin ışıq çeşmələrindən ona ver iltiyam.
Tehran, Dekabr 1994

Şöhrət Düşkünlərinə Müraciət
Nədir bu qəflətin ünvanı, ağlı heyranlar?
Bağında gül-çiçək ikən, xəzan olan canlar.
Ocağınız niyə söndü, talandı mahnılarız?
Hayanda tərlanınız qaldı, noldu ceyranlar?
Nə xoş düşür sizə dustaqlığın qotazlı donu,
Yalançı şöhrətə, var-dövlətə satılqanlar.
Nə sizdə haq sözə hörmət, nə canyananlığınız,
Nədir bu tutduğunuz yol, zavallı insanlar?
Bu izdihamda dayaq kimdi, arxa kimdi bizə?
Sınaq məqamına gəldikdə kimdi düşmanlar?
Nədən zəmanəyə qor düşdü, ellər atlandı?
İyidlərin səsi qovzandı, coşdu meydanlar?
Düşüb qaranlığa tarixdə, gəzmə böylə səfil,
Gəlib-gedincə bu aləmdə şanlı dövranlar.
Özünlə bəsdir ögeylik, barış zəmanı yetib,
Köçürlər indi bizim doğma yurda kərvanlar.
Bu söz könül bulağından, yəqin, gəlir, Rəfrəf,
Ürək qanıyla yazılmışdı şanlı divanlar.
Tehran, Dekabr, 1994